1839 Tanzimat Fermanı ile Osmanlı yönetim ve hukuk sisteminde köklü bir dönüşüm başlattı. Devlet, bütün tebaasına eşit haklar, can, mal ve namus güvenliğini sağlamak ve vergilendirmeyi düzenlemeyi hedefliyordu. Amaç, devletin yönetimini ve hukuk düzenini güçlendirmek, böylece Osmanlı Devleti'nin bütünlüğünü korumaktı. 1876 Kanun-ı Esasi ile bu dönüşüm anayasal bir çerçeveye kavuştu. 1856 Islahat Fermanı ile Müslüman ve gayrimüslim tebaanın eşitliği daha açık biçimde ilan ed

XVI. yüzyıl boyunca Avrupa, Atlantik ötesine yayıldı. Amerika’dan gelen yüksek miktarda gümüş ve genişleyen ticaret ağları dünya ekonomisini değiştirmeye başladı. Bu gelişmelerin Osmanlı üzerindeki etkileri özellikle yüzyılın sonlarında belirginleşti; artan fiyatlar, enflasyon ve savaşların yükselen maliyeti ekonomik düzen üzerinde baskı oluşturdu. Ticaret ve finans alanlarında önemli bir yere sahip olan Yahudiler bu dönüşümden önce yeni imkanlar elde ettiler, ancak yüzyılın

1492'de İspanya Yahudileri için yüzyıllardır süren bir dönem sona erdi. Yahudi olarak kalmak isteyenler ülkeyi terk etmek zorundaydı; kalanlar ise Hristiyanlığı kabul etmek durumundaydı. Ancak vaftiz olanlar için de güvenli bir gelecek garanti değildi. Yahudiliklerini gizlice sürdürdüklerinden şüphe edilen “converso”lar (dönmeler) sonraki yıllarda Engizisyon'un soruşturmaları ve ağır cezalarıyla karşı karşıya kaldılar. İspanya'da kalsalar ne cemaat ne de şahıs olarak hayatta

Devletler hoşgörüyle mi çıkarları doğrultusunda mı hareket ederler? Bir önceki yazımızda Hazarların ve Selçukluların Yahudilerle uyum ve barış içinde ortak bir yaşam sürdüklerini görmüştük. Orta çağ Osmanlısında Yahudiler üzerine araştırma yapanlar onların genelde ticaretle uğraştığı, ana ticaret yolları ve bunların kesiştiği noktalarda yaşadıklarını anlatırlar. Seyyahlar da ticaretin çoğunun Yahudilerin elinde olduğunu, hemen hemen her yerde gümrük vergilerini onların toplad

İlk karşılaşmalar: Hazarlar ve Selçuklar Hazarlardan Selçuklulara, oradan Anadolu’ya uzanan bu hikâye, karşılıklı güven ve kazan kazan ilişkileri ile geçen yüzyılların hikayesidir. Hazarların Yahudi dinini benimsemelerine kadar varan bu güven Selçuklular ile Yahudilerin ortak yaşamında karşılıklı fayda, kurumsallaşmış bir ticaret hukuku ve zimmi statüsü üzerine inşa edilmiştir. Yahudiler, Türklerin tarih boyunca kurduğu devletlerde yalnızca "hoşgörü gösterilen" pasif bir azın

Bir Kitap ve Bir Hesaplaşma Hikmet Tanyu'nun 1977 yılında yayımlanan aynı adlı iki cilt 1300'ü aşkın sayfalık eseri, Türkiye'de Türk-Yahudi ilişkileri üzerine yazılmış en kapsamlı çalışmalardan biridir. Hz. İbrahim'den başlayıp 1970'li yıllara kadar uzanan yaklaşık 3800 yıllık bir dönemi kapsaması ve zengin kaynakçası nedeniyle uzun yıllar bu alanda temel başvuru eserlerinden biri olarak kabul edilmiştir. Ancak bu kitap yalnızca bir tarih çalışması değildir. Türkiye'deki anti

Bu sorunun cevabı "Çünkü Tevrat'ta Tanrı bu toprakları Yahudilere vaat etti"den çok daha karmaşıktır. Bir önceki yazıda Arap liderliğinin Yahudi egemenliğini neden reddettiğini ve 1947 BM Bölünme Planı'nı neden kabul etmediğini incelemiştik. Bu kez madalyonun diğer yüzüne bakalım: Yahudiler neden bir devlet kurmakta bu kadar ısrarcıydılar? Ve eğer amaç yalnızca güvenli bir sığınak bulmak olsaydı, neden bunu dünyanın herhangi bir yerinde değil de mutlaka Filistin'de gerçekl

Geçtiğimiz ay Oxford'da düzenlenen ve Einat Wilf'in de konuşmacılar arasında yer aldığı “Does Israel Want Peace - İsrael barış istiyor mu?" başlıklı münazarayı izlerken dikkatimi çeken Arap tezini savunanların devamlı yerleşimler, sınırlar, mülteciler ve güvenlik gibi konulardan bahsetmeleriydi. Kanımca asıl önemli konu hiç gündem olmadı: Daha bütün bunlar sorun olmamışken, İsrael’in kuruluşundan yarım asır önce ortaya atılan, Filistin'de egemen bir Yahudi devleti fikri neden

Dört Harita ve Bir Büyük Yalan İsrael-Filistin çatışması hakkında sosyal medyada en sık paylaşılan görsellerden biri, "Filistin'in Kaybı" başlığıyla bilinen dört haritadır. İlk haritada neredeyse tüm Filistin yeşil renkle gösterilir. İkinci haritada Birleşmiş Milletler’ in 1947 Bölünme Planı yer alır. Üçüncü harita 1949 ateşkes hatlarını, dördüncü harita ise günümüzde Batı Şeria ve Gazze'deki Filistin bölgelerini gösterir. Bu dört harita yan yana konulduğunda okuyana basit bi

Bu topraklarda binlerce yıldır yaşayan Filistinliler “sömürgeci Yahudilerin” saldırısına uğradılar tezi ne kadar doğru? Tarih ne diyor? Bu Topraklar Kimin? I. Bölüm: Filistin'i oluşturan halklar Filistinlilerin sıkça dile getirdiği temel iddia şudur: "Biz binlerce yıldır bu topraklardaydık; Yahudiler ise sonradan geldiler." Eğer bir topluluğun bir ülke üzerindeki meşruiyetinin ölçüsü buysa, aynı soru 19. ve 20. yüzyıllarda Filistin'e gelen Müslüman topluluklar için de geç