top of page




La baryera de 3.25 % devia krear la stabilita en las eleksyones, al kontraryo eya kavzara una desformasyon en las vinideras.


Vino el tiempo ke Israel devra revizar el umbral elektoral establesido en el anyo 2014 porke no responde mas a la realidad politika del payiz. En el impesijo el umbral era de 1% despues ke pujo a 2 % i enfin en 2014 a 3,25% afin a ke los partidos politikos minoritaryos ke no depansan este porsentaje sean eliminados de vista, lo ke dara la posibilita al partido ke gana la majoria de poder konstituir una koalisyon afin de tener la majoridad de 61 asyentos en la Keneset de120. Ansi se penso ke la governansa del payiz será konsolidada i ke la fragmentasyon sera amenguada.

 

Bien entendido la politika de akel tiempo djugo un rolo importante en esta dechizyon kon la kuala se miro a ke los partidos chikos arabos no sean reprezentados. El resultado fue un poko komik i kontraproduktivo visto ke los partidos politikos arabos se adjuntaron en una lista kondjunta i dyeron una importante performansa en ganando 13 asyentos.

 En el anyo 2022 las eleksyones mos demonstraron un eksperimento de no olvidar. El viejo primer ministro Yair Lapid del partido Avoda rogo a la prezidente del partido Meretz, Merav Michaeli de adjuntarsen i de prezentar una sola lista. Koza ke fue refuzada por la sinyora, ke ensistyendo ke su partido ganara muncho mas asyentos en la eleksyones. Al final se vido ke esta dechizyon fue un grande yerro en la istorya aktuala de Israel. El partido Meretz  resivyendo solo 3.16 % de los votos i fue eliminado de su prezensya istorika en la Keneset. Si los 2 partidos se adjuntavan ivan a tener 6 % de los votos en ganando 7 asyentos. El partido Balat prezentandose independientemente de la lista Araba no resivyo ke 2.9 % de los votos i ansi fue eliminado. Ademas todos los votos ke fueron dados a los partidos ke no depasan el umbral son peryidos, situasyon ke defavoriza los grandes partidos.

 

Durante anyos los grandes partidos ke fueron eskojidos por el puevlo israeliano sovre el sistema elektoral egzistente, malgrado el umbral de 3.25 % no fueron kapaches de evitar a ke un chiko nombre de deputados de chikos partidos los ovligen a achetar sus kondisyones para permeter la formasyon de un governo, lo ke prova ke este porsentaje no fonksyona komo se deve.

 

El governo Bennett-Lapid durante el poko tiempo ke governo mos amostro a ke punto el fue flako. Kon la demisyon de Idit Silman la mayoriya de 61 deputados kayo a 60 i ansi governar fue problematiko. Mas despues el kavzo de Ghaida Rinawie Zoabi ke dechido de demisyonar i ke ansi el governo estava para kayer, fue patetiko, visto ke konverserla a renunsiar a su demisyon nesesito una presyon jeneral bastante fuerte. Ansi vemos ke kon la demisyon de un solo deputado un governo puede sin falta kayer, koza ke es presizamente el fenomeno ke el umbral es supozado amelyorar. De otra parte en kada eleksyon se dezvelopa el fenomeno ke miles de sivdadinos tenyendo un voto valido resiven zero reprezentasyon parlamenterya, problem ke se devra estudiar kon atansyon en kavzo de una reforma elektoral.

 

Kon razon Israel devra rekonsiderar enteramente el dizenyo del sistema de votasyon. Una opsyon, será sovre las ideas de siertos politikos de abashar el umbral konsiderablamente a un nivel muy basho dando ansi la shans a una mas grande proporsyonalita a kada partido politiko chiko o grande. Una segunda opsyon propoza el kontraryo de la primera, pujando el umbral a 5 %.  En esta manera una baryera se formara sovre los partidos politikos dando insentivas irrezistivles para konsolidar sus situasyones antes el día de las eleksyones. Ademas dando al partido de la majoransa la posibilita de no toparse en situasyon de djignishear kon minoritarios pokos elidos.  

 

Enfin vino el tiempo de pujar el nombre de deputados de 120 a un nombre mas alto ke reprezentara mijor el puevlo de Israel ke oy depasa los 10 milyones de sivdadinos. Fue dechidido en 1948 por los padres fundadores de Israel el nombre de 120 deputados kuando el Yishuv tenia a penas 600000 djudyos i este shifro fue bastante por una peryoda larga, ma no mas para oy en dia i ni en el futuro de la nasyon Israeliana ke pujara en kantita mas i mas.

  

Dr.Selim Salti


Es ke meldatesh la eskrita de una semana antes?





  



101 Kuentos Modernos de Djoha-Dr. SELİM YEHOSHUA SALTİ
Satın Al









Merhaba sevgili okuyucularım.

 

Sadece güzel kusursuz cümleler yazmak mı yoksa yürekten çıkan kusurlu haykırışlar mı okumak istersiniz? Gelin bugün bunu konuşalım ve üzerinde düşünelim. Kusursuz yazılmış cümleler edebiyat olmaya yeterli midir?  Yoksa edebiyat kelimesinin içini doldurmak için sadece kusursuz cümleler yetersiz mi kalıyor?

 

İnternette gezinirken okuduğum bir habere göre artık edebiyat dünyasında özgürlük, özgünlük ve insan emeği tartışmaları giderek büyümeye başladı ve aldı başını gidiyor. Yapay zekanın kitap yazacak, şiir besteleyecek düzeye gelmesi üzerine artık yazılan kitapların kontrol edilerek gerçekten bir insanın zihninden çıkıp çıkmadığına dair üzerine damgalar vurulması gündemde.

 

Haberi okuduktan sonra haberin gerçek olup olmadığını internet kaynaklarından araştırdım ve bu bilgileri topladım. Edebiyat dünyasını sarsan bu durumun en somut örneği yakın zamanda Fransa’da yaşanmış. Fransa'nın prestijli edebiyat ödüllerinden Goncourt Ödülü'ne aday gösterilen ve Fnac Roman Ödülü'nü kazanan yazar Thelyson Orelien, "C'était ça ou mourir" (Ya Buydu Ya Da Ölmek) adlı kitabını neredeyse tamamen yapay zekaya (Anthropic / Claude) yazdırmakla suçlanmış ve bu şüphelerin ardından Goncourt aday listesinden resmi olarak diskalifiye edilmiş. Bu olay, dijital bir algoritmanın edebiyatın en zirve ödüllerine kadar sızabileceğini gösteren ilk büyük skandal olarak tarihe geçti.

 

Yapay zeka tarafından üretilen milyonlarca metnin ve yapay zeka destekli sahte yazarların dijital kitap platformlarını istila etmesi üzerine; ABD, Fransa ve İngiltere gibi ülkelerdeki yayıncılık sektörü ciddi korumacı önlemler geliştirmeye başladı. Tıpkı gıda sektöründeki "organik" veya "doğal" etiketleri gibi, kitapların da tamamen bir insanın kalemiyle, hayal gücüyle ve duygularıyla çıktığını onaylayan bağımsız sertifika sistemleri ve "İnsan Ürünü" (Human-Made) ibareleri resmiyet kazanıyor.

 

Hatta bu konuda küresel çapta çok daha büyük adımlar da atılıyor: Telif Hakkı Savaşları ve Hukuk: Dünyanın dört bir yanındaki telif hakkı ofisleri (başta ABD Telif Hakkı Ofisi olmak üzere), yapay zeka tarafından üretilen içeriklerin "insan yaratıcılığı" barındırmadığı gerekçesiyle telif hakkı korumasından yararlanamayacağına hükmediyor. Yani bir yapay zekaya kitap yazdırırsanız, o kitabın hakları yasal olarak size ait sayılmıyor ve herkes tarafından kopyalanabiliyor. 

 

"Yapay Zeka Dedektifleri" Devrede: Yayınevleri artık dosyaları kabul ederken sadece editör incelemesiyle yetinmiyor. Metinlerin yapay zeka tarafından yazılıp yazılmadığını tespit eden gelişmiş yazılımlar ve algoritmik dedektörler, editör masalarının yeni standart araçları haline gelmiş durumda.

 

 Amazon gibi dev kitap satış platformları, yazarlardan kitaplarını yüklerken "yapay zeka kullanımı" olup olmadığını beyan etmelerini zorunlu tutmaya başladı. Edebiyat dünyası, yapay zekanın ruhsuz hızı karşısında insanın "kusurlu ama eşsiz" yaratıcılığını korumak için adeta bir savaş açmış gibi; bir algoritma tekniği tüm metinleri hafızasına kaydeder ama geri kalanı? 

  

İnsan olmanın en temel özelliklerinden biri "deneyimlemektir.” Bir yapay zeka; yalnızlığı, bir kalp kırıklığının getirdiği acıları, ölüm korkusunu ya da yaşarken sadece bize kişiye özgü yakıcı sancıları asla bizzat yaşayamaz. Anlatamaz.

 

Peki sevgili okurlar, siz bu gidişat hakkında ne düşünüyorsunuz? Bir gün kitapçıya gittiğinizde sırf üzerinde "İnsan Yazdı" etiketi var diye bir kitabı diğerlerine tercih eder miydiniz? Yoksa hikaye güzel olduğu sürece onu kimin yazdığı sizin için fark etmez miydi?


Yorumlarınızı bekliyorum...


Rahel Çela Behar


IYT dip not :

İfade edilen görüşler İYT web portalının editöryal politikasını yansıtmayabilir.

Yazarların düşünceleri sadece kendilerini bağlar.

 Bir önceki yazımı okudunuz mu?

 













2026 Nobel Barış Ödülü, Güney Afrikalı hukukçu Navi Pillay’a verildi. Uluslararası hukuk ve insan hakları alanındaki çalışmalarıyla tanınan Pillay, aynı zamanda İsrael’in Gazze’de soykırım işlediği sonucuna varan Birleşmiş Milletler soruşturma komisyonuna başkanlık etti.

 

İşte bu nedenle İsrael, Pillay’ın barış ödülüne layık görülmesine sert tepki gösterdi. Çünkü Pillay’ın geçmişteki tutumunun temelinde İsrael karşıtlığı vardı.

 

Barış adına verilen bir ödül, bazıları için umut, bazıları için adaletsizlik duygusu yaratabiliyor. İsrael açısından bakıldığında bu olay sadece başarılı bir hukukçunun ödüllendirilmesi değil. Sorun 7 Ekim 2023’te Hamas’ın gerçekleştirdiği terör saldırısının ardından güvenlik mücadelesi veren İsrael’in uluslararası kamuoyunda nasıl değerlendirildiğiydi…

 

İsraelliler için 7 Ekim; Hamas teröristleri tarafından öldürülen sivilleri, uygulanan cinsel şiddeti, kaçırılan rehineleri ve hala dinmeyen travmayı temsil ediyor. Bu deneyimin ardından Gazze’deki savaşın yalnızca İsrael’in eylemleri üzerinden ele alınması, Hamas’ın vahşi saldırılarının yeterince hesaba katılmadığını ortaya koyuyor.

 

İsrael hükümeti Navi Pillay’ın başkanlığındaki komisyonun vardığı soykırım sonucunu reddediyor ve uluslararası kuruluşların İsrael’e karşı siyasi önyargıyla hareket ettiğini savunuyor. İşte bu nedenle hükümet Nobel kararına yönelik sert açıklamalarda bulundu.

 

İsrael’in güvenlik kaygılarını dile getirirken Gazze’deki sivil kayıpları görmezden gelemeyiz. Aynı şekilde İsrael’e yöneltilen her suçlamayı da kanıtlanmış bir gerçek gibi görmek doğru değil.

 

Burada İsrael toplumunun sorduğu bir soru var: uluslararası kurumlar Hamas’ın vahşi saldırılarını, İsraelli rehinelerin yaşadıklarını ve İsrael’in güvenlik endişelerini aynı ciddiyetle ele alıyor mu? Yoksa İsrael, daha sert bir ölçüyle mi değerlendiriliyor? Yani belli bir taraf yararına ayrımcılık mı söz konusu?

 

Nobel komitesi bu ödülü herhalde uluslararası hukukun önemini vurgulamak amacıyla verdi. Bu sonuç bir kesimi memnun ederken, İsrael’e yönelik tartışmalı bir siyasi mesaj olarak yorumlandı.

 

Nobel Barış Ödülü’nün gerçek anlamı, barış adına birini ödüllendirmekten çok, barışın herkes için adil, güvenli ve mümkün olduğu bir dünyaya ne kadar yaklaşabildiğimizi hatırlatmasında yatıyor.

 

***

 

7 Ekim’den bu yana İsrael’in uluslararası alandaki imajı ağır bir sınavdan geçiyor. İsrael karşıtlığı ve Yahudi düşmanlığı belirgin biçimde artarken, kültür ve sanat dünyasında İsrael ile arasına mesafe koyanların sayısı çoğaldı.

 

Uluslararası sanatçıların ülkemizde sahne almaktan çekindiği, bazılarının İsrael’i boykot etmeyi siyasi bir duruş olarak benimsediği bir dönemde, farklı bir ses yükseldi: Boy George…

 

O İsrael’e desteğini gizlemek yerine, bunu açıkça ifade etmeyi seçti. Hamas’ın 7 Ekim saldırılarının görüntülerini izlediğinde yaşadığı sarsıntıyı dile getirdi. Özellikle yaşanan vahşetin inkâr edilmesini anlamakta zorlandığını söyledi.

Temmuz 2026’da yayınladığı “We Will Dance Again” adlı şarkısı bu tutumun en güçlü ifadesi oldu. Adını Nova Festivali’nden kurtulanların umut mesajından alan eser, katledilen gençleri anarken Yahudi toplumuyla dayanışmasını da açıkça ortaya koyuyor.

 

Boy George belli çevrelerce tenkit edildi, hatta tehdit edildi. Buna rağmen İsrael konserlerinden vaz geçmedi. 4 Kasım’da ilk konserini Tel Aviv’de verecek.

 

Bazen cesaret, herkesin sizinle aynı fikirde olması değil, yalnız kaldığınızda da inandığınız şeyi söyleyebilmektir. Boy George’un İsrael’e gelişi ve “We Will Dance Again” şarkısı çok derin anlamlar taşıyor: Dostluk… Özdeşleşme…Dayanışma…

 

Aşağıdaki linki tıklayıp “We Will Dance Again” şarkısını dinleyebilirsiniz.



Nelly BAROKAS


İYT dip not :

İfade edilen görüşler İYT web portalının editöryal politikasını yansıtmayabilir.

Yazarların düşünceleri sadece kendilerini bağlar.


Bir önceki yazımı okudunuz mu?



Featured Posts
Recent Posts
Archive
Search By Tags
Follow Us
  • Whatsapp
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Google+ Basic Square
bottom of page