top of page



Yardım Ederken Aşkı Buldu 

 

Bazen İsrail'in en karanlık anlarında bile güzel aşk hikayeleri doğar. 

Aşağıda anlattığım geçtiğimiz günlere ait haber-aşk hikayesi gerçek sevginin fiziksel kalıplarla veya bedensel özelliklerle değil, kalplerin ve ruhların en zor anlarda birbirine kenetlenmesiyle doğduğunu en güzel şekilde kanıtlıyor 

 

İsrail'de yayınlanan “Biri Bizi Gözetliyor” (Big Brother Israel) programındaki performansıyla tanınan İsrailli oyuncu, komedyen ve realite şov figürü Elad Tsafni ve ünlü İsrailli şarkıcı Omer Adam’ın yakın arkadaşı olan Elad, Romy ile Hamas saldırılarının ardından IDF askerlerine yardım etmek amacıyla Adam tarafından başlatılan bir gönüllülük projesinde tanıştı.

 

 Ve yaklaşık 1.000 davetlinin katıldığı neşeli bir Yahudi düğünüyle gelini Romy Grossman ile evlendi.

 

Ancak onların aşk hikayesi 7 Ekim'in hemen ardından başladı.

Cücelik sendromu olan ve İsrailli müzik süperstarı Omer Adam'ın yakın arkadaşı olan Elad, Romy ile Hamas saldırılarının ardından Adam tarafından IDF (İsrail Savunma Kuvvetleri) askerlerine yardım etmek amacıyla düzenlenen bir gönüllülük projesinde tanıştı.

 

Elad, Romy'ye ilk görüşte âşık oldu. Elad'ın anlattığına göre Romy ilk başta onu pek fark etmemişti. Ancak savaş sırasında yaptıkları tesadüfi bir görüntülü konuşma ve telefonlarından oynadıkları birkaç el Rummikub oyunu her şeyi değiştirdi. Üç yıl sonra ise evlilik çadırının (chuppah) altında yan yana duruyorlar.

 

İsrail'in en karanlık dönemlerinden birinde başkalarına yardım etme misyonu olarak başlayan bu yolculuk, beklenmedik bir şekilde romantik bir aşka dönüştü.

Romy ve Elad’a Mazal Tov diyelim

 


Rahel-Çela BEHAR


 


Merkezin başkanı ve dijitalleştirme projesinin öncüsü Roni Aranya
Merkezin başkanı ve dijitalleştirme projesinin öncüsü Roni Aranya

Selanik Yahudi Mirası Merkezi, yarım milyon şekelin üzerinde bir yatırımla tarihi belgeleri, cemaat üyelerinin isimlerini ve yıllar boyunca yaşadıkları adresleri dijital ortama aktaracak büyük bir projeyi tamamlamak üzere.


Petah Tikva’da faaliyet gösteren Selanik Yahudi Mirası Merkezi, yarım milyon şekeli aşan bir yatırımla yürüttüğü dijital arşiv projesini tamamlamak üzere. Proje sayesinde tarihi belgeler, isimler, adresler ve çeşitli resmi kayıtlar kamuoyunun erişimine açılacak. Bu belgeler, Holokost dönemi de dahil olmak üzere, bin yılı aşkın geçmişe sahip köklü Selanik Yahudi cemaatinin hikâyesini anlatıyor.


Son yıllarda Yahudi cemaatlerinin belgelenmesi alanında gerçekleştirilen en büyük dijital girişimlerden biri olan proje, Tel Aviv Üniversitesi ile iş birliği içinde yürütülüyor. Proje, artık geçmişte kalmış bir cemaatin tarihini, kültürünü, yaratıcılığını ve dilini kayıt altına almayı amaçlıyor.


Selanik’te Alliance İsraelite Okulu
Selanik’te Alliance İsraelite Okulu

Arşiv, halka ücretsiz olarak açık olacak. İlk aşamada yaklaşık 600 bin belgeye erişim sağlanması öngörülüyor. Bunlar arasında isimler, adresler, doğum belgeleri ve bir bölümü 1900 yılından öncesine ait çeşitli tarihi kayıtlar bulunuyor.


Merkez, ilerleyen aşamalarda ailelerin ve araştırmacıların ellerindeki bilgi ve belgeleri de arşive eklemelerine olanak sağlamayı planlıyor. Ancak bu katkılar, gerekli inceleme ve doğrulama süreçlerinden geçirilecek.


Bu girişim, Selanik Yahudi Mirası Merkezi'nin Avrupa ve Akdeniz Yahudiliğinin tarihinde önemli bir yere sahip olan Selanik cemaatinin kültürünü, Ladino dilini ve kolektif hafızasını korumaya yönelik daha geniş kapsamlı çalışmalarının bir parçasını oluşturuyor.

 

Merkezin başkanı ve dijitalleştirme projesinin öncüsü Roni Aranya, çalışmaların temel amacını şöyle açıklıyor:

“Bizim başlıca hedefimiz, Selanik Yahudilerinin yalnızca Holokost dönemine odaklanmak değil, bin yıllık kültürel ve yaratıcı birikimlerini kapsayan bütün hikâyesini anlatmak.”

Bununla birlikte proje, Holokost dönemine ilişkin belgeleri de içeriyor.


Holokost'tan Kurtarılan Belgeler

Dijital arşivin oluşturulması ve belgelerin toplanması uzun ve karmaşık bir süreçten geçti.

Naziler Selanik'i işgal ettiklerinde, cemaatin tarihi arşivinin büyük bir bölümünü ele geçirdiler. Savaşın sonunda bu belgelerin bir kısmı Rusların eline geçti ve Moskova'daki bir müzede muhafaza edildi. Diğer bir kısmı ise ABD'nin eline geçerek Washington'daki bir müzeye aktarıldı.


Selanik Yahudi Mirası Merkezi ile Tel Aviv Üniversitesi'nden oluşan, Prof. Mina Rozen ve Yaakov Feigerson başkanlığındaki bir heyet, Moskova'daki belgelerin fotoğraflanması ve mikrofilme aktarılması için izin aldı.


Son yıllarda Selanik Yahudilerine ait belgelerin dijitalleştirilmesi çalışmaları oldukça yavaş ilerledi. Bunun üzerine merkez, projede kullanılan yazılımı satın alarak çalışmaları bağımsız biçimde sürdürme kararı aldı.


Merkez, bugüne kadar Rekanati ve Karasu ailelerine ait belgeler de dahil olmak üzere çeşitli özel koleksiyonları tarayarak dijital ortama aktardı.


Roni Aranya şöyle anlatıyor:

“Çok kısa bir süre önce, yıllar boyunca cemaatin tarihini belgeleyen David Rekanati'nin bütün evrakını teslim aldık. Bu belgeleri taradık ve artık merkezimizin dijital arşivinde bulunuyorlar.”


Aranya'ya göre oldukça karmaşık olan projenin maliyetinin yarım milyon şekeli aşması bekleniyor.

Finansman kaynakları arasında merkezin Rekanati Huzurevi'nin satışından elde ettiği gelirler, Rekanati ve Russo ailelerinin bağışları ve İsrail Kültür ve Spor Bakanlığı'nın desteği bulunuyor.


Yalnızca Bir Arşiv Değil


Selanik Balkanların Yeruşalayim’i

Selanik Yahudi Mirası Merkezi, 1956 yılında Karasu ve Rekanati ailelerinin girişimiyle kuruldu.

Merkezin kuruluş amacı, Holokost'tan kurtulanlara ve Ladino konuşan cemaat üyelerine destek sağlamaktı.


Merkez bugün Petah Tikva'daki, merhum Leon Rekanati'nin adını taşıyan eski huzurevi binasında faaliyet gösteriyor.


Dijital arşiv, merkezin yürüttüğü çok sayıdaki projeden yalnızca biri.


Merkez ayrıca kitap yayımlıyor, yazarlara destek ve burs sağlıyor, film yapımlarına ortak oluyor, Ladino şarkılarının kayıtlarını gerçekleştiriyor ve bir araştırma bölümü işletiyor.


Merkezin bünyesinde yaklaşık 4 bin kitaptan oluşan bir kütüphane de bulunuyor. Bu koleksiyonda, bazıları birkaç yüzyıllık olan nadir Ladino kitapları yer alıyor.


Söz konusu kitap koleksiyonunun da gelecekte dijital ortama aktarılması ve kamuoyunun erişimine açılması planlanıyor.


Sanal Gerçeklikle Selanik Yahudilerinin Tarihine Yolculuk

Merkezin dikkat çeken projelerinden biri de ziyaretçilerin Selanik Yahudilerinin tarihini etkileşimli biçimde deneyimlemelerini sağlayan bir sanal gerçeklik filmi.


Bu fikir, merkez yöneticilerinin Nir Galim'de bulunan Macaristan Yahudilerinin Kahramanlık ve Tanıklık Evi'ni ziyaret etmeleri sırasında ortaya çıktı. Ziyarette benzer bir projeyi inceleme fırsatı buldular.


Ancak fikrin hayata geçirilmesi kolay olmadı.


Aranya süreci şöyle anlatıyor:

“Bu hem karmaşık hem de pahalı bir çalışma. Ayrıca inşaat ve lojistik konularında da çözüm üretmemiz gerekiyordu. Teknolojiyi nasıl yansıtacağımızı ve nasıl çalıştıracağımızı belirlemeliydik.”


Yaşayan Bir Anma Modeli

Merkezin günlük faaliyetleri arasında grupların, öğrencilerin ve üniversitelilerin ağırlanması, konferanslar ve çeşitli etkinliklerin düzenlenmesi bulunuyor.


Roni Aranya, merkezin geleceğe yönelik yaklaşımını şu sözlerle özetliyor:

“Biz, yaşayan ve kendine özgü bir anma modeli oluşturmaya çalışıyoruz. Dijital dünyada büyüyen yeni kuşağa da ulaşmak istiyoruz. Tarihin yalnızca arşivlerde saklı kalmadığı, herkesin erişebileceği bilgilere, deneyimlere ve aile hikâyelerine dönüştüğü bir dünya hedefliyoruz. Böylece bu hikâyeler gelecek kuşaklar tarafından da sürdürülebilecek ve zenginleştirilebilecek.”


Kaynak: Anashim ve Mahshevim (אנשים ומחשבים) Yazan: Yehuda Konfortes

 



 




BH

 

IŞIK KIRINTILARI -  KAMYON ŞOFÖRÜ

 

Avram adında bir uzun yol kamyon şoförü vardı; geceleyin kimsenin bilerek uğramadığı şehirler arasında sefer yapardı. Tuhaf yükler taşıyordu. Bazen meyve, bazen hurda metal, bazen soğutulmuş ilaç, bazen de merakı caydırmak için tasarlanmış gibi görünen, son derece sıkıcı etiketlere sahip kasalar.

 

O, sabaha karşı saat ikideki otoyolların sessizliğini severdi. Bu sessizlik düşünmek için alan yaratırdı.

 

Bir kış gecesi, ıssız bir kamyon deposunda dururlarken, zayıf yaşlı bir adam tırın kabinine yaklaştı ve bir sonraki şehre kadar onunla gidip gidemeyeceğini sordu. "Ödeyecek hiçbir şeyim yok" dedi adam. Avram omuz silkti. "İçeri bin."

 

Yaşlı adamın yanında hiçbir eşya yoktu, sadece sıkışık el yazısıyla dolu küçük bir defteri vardı. Arabayla giderken adam sorular sormaya başladı; bunlar sıradan sohbet soruları değil, gerçek sorulardı.

 

Neden araba kullanıyorsunuz? - Manifestoda yer almayan neyi taşıyorsunuz? - Özür dilemeyen birini en son ne zaman affettiniz?

 

Avram önce alaycı bir şekilde, sonra daha yavaş bir tonda, ardından da dürüstçe cevap verdi. Bir saat sonra yaşlı adam garip bir şey söyledi. “Siz mal taşımıyorsunuz. Eşikleri taşıyorsunuz.” Avram güldü. "Dostum, ben palet taşıyorum." Adam gülümsedi. "Evet. Ve sen bunu yaparken ruhlar çölleri aşıyor." Sessizce araba sürdüler.

 

Bir sonraki mola yerinde yaşlı adam arabadan indi, ona teşekkür etti ve karanlığın içinde kayboldu. Avram onun tuhaf biri olduğunu varsaydı ve onu unuttu. Ancak güzergahlarında garip şeyler olmaya başladı.

 

O, yiyecek dağıttığında, bunu alan aileler yıllardır süren kavgalarını sonlandırdılar. Tıbbi malzeme getirdiğinde, hastalar beklenenden daha hızlı iyileştiler. Çöpü götürdüğünde, mahalle sakinleri kendilerini daha hafif, daha sakin, daha temiz hissettiklerini, hatta duygusal olarak bile rahatladıklarını bildirdiler.

 

Bunların hiçbiri resmi değildi. Hiçbiri evrakta yer almadı. Ama Avram bunu fark etti. Bir gece yükleme iskelesinde römorkunun kapısını açtı ve bir sıcaklık hissetti. Fiziksel ısı değil, varlık hissi; sanki kargo kendisi bekliyormuş gibi.

 

Sürüşlerden önce sessizce konuşmaya başladı. Tam olarak dua değil, daha çok yolla yaptığı sohbetler gibiydi.

"Bunun gitmesi gereken yere gitmesine izin verin." Geceleyin daha yavaş araba kullanmaya başladı, tehlikeli bir şekilde değil, bilerek. Dinleyerek. İzleyerek.

  

Bir akşam yaşlı adamı, sanki yoktan var olmuş gibi, bir otoyol çıkış rampasının yanında dururken buldu.

"Geç kaldın" dedi adam. Avram kaşlarını çattı. "Neye geç kaldım?" "Ne yaptığınızın farkına varmak için."

Kamyonlar gürültüyle yanlarından geçerken onlar kaldırımda oturuyorlardı.

 

Yaşlı adam, "(Zohar’da) Eski öykülerde eşekler bilgeleri taşırdı. Bugün ise motorlar, hareket halindeyken bilgelik taşıdıklarının farkında olmayan insanları taşıyor" dedi.

 

Avram, "Ben akıllı değilim" dedi. Yaşlı adam, "Eşek de öyle değildi. Ama yürümeye devam etti" diye yanıtladı.

O gece adam Avram'a defterini verdi. İçerisinde adresler vardı, fiziksel adresler değil.

 

Boşanmış evlilik, Hayfa. Dilsiz keder, Bat-Yam. Başarı kılığına bürünmüş yalnızlık, Dizingov. Tel-Aviv’de tükenmişliğin altında gömülmüş inanç.

 

"Bunlar teslimat noktaları" dedi adam. "Ne için?" - “Dikkat çekmek için.” Bundan sonra Avram, rota seçimlerini rastgele değil, sezgisel olarak yapmaya başladı.

 

Başkalarının kaçındığı işleri üstlendi. Gecelik acil taşımalar, istenmeyen yerler. Daha sık yoruldu ama daha hafifledi.

Bir kış fırtınasında, buzlu yolda kontrolünü kaybederek kamyonu hendeğe yuvarlandı.

Kurtarılmayı beklerken, donarken, motoru durmuşken, panik duygusu yükselmeye başladı. Sonra defteri hatırladı. Boş bir sayfayı açtı ve şunları yazdı: Karların içinde oturan korku. Sessizce oturdu. Panik yatıştı. Çekici daha sonra geldi.

 

Onu dışarı çıkardıklarında sürücü, "Çok garip bir şey oldu. Bu gece her yerde trafik sıkışıktı, burası hariç. Sanki burası koruma altına alınmış gibiydi." dedi.

 

Yıllar geçti. İnsanlar onu imkansız teslimatlar için aramaya başladılar: acil durumlar, garip zamanlamalar, son şans seferleri. O her zaman geldi.

 

Hayatının son dönemlerinde, denizin kıyısında arabasını park etmişken, nihayet yaşlı adamı tekrar gördü.

"Taşıma işiniz bitti" dedi adam. Avram, "Şimdi ne olacak?" diye sordu. Adam gülümsedi. “Şimdi ne taşıdığını öğreneceksin.”

 

Ve o anda Avram anladı. Daha önce hiç kargo taşımacılığı yapmamıştı. O, umutsuzluk ve umut arasında, yabancılar arasında, kırılmış olanla onarılabilecek olan arasında boşluklar dolduruyordu.

 

Otoyola son bir kez baktı. Artık asfalt gibi görünmüyordu. Sanki bir nehre benziyordu.

 

LEH-LEHA……… Sizi kısıtlayan alışkanlıkları ve zorunlulukları bırakın. Güç ve sevgi veren her şeyi yanınıza alın. İleriye giden yol belirsiz, ancak adımlarınızı attıkça yol ortaya çıkacaktır.

 

Bu, yüzyıllar boyunca -Mısır'da ve Vahşi Doğa'da, Tapınak dönemlerinde ve Sürgün'ün ortasında- sebat etmeye, derinleşmeye, büyümeye, gelişmeye ve bizim diyebileceğimiz bir yolculuğun öyküsüdür. 

 

Sevgilerimle  -  Shabat Shalom

 

Moşe PASENSYA

 

Geçen haftanın peraşasını okudunuz mu?








Featured Posts
Recent Posts
Archive
Search By Tags
Follow Us
  • Whatsapp
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Google+ Basic Square
bottom of page