top of page

ISRAEL NEREYE GIDIYOR?

1 gün önce
4 dakikada okunur



Merhaba sevgili okuyucularım. Savaştı, seçimdi derken hepimiz hayatın yorgunlarıyız. Biz vatanımızı seviyoruz ama nereye aktığımızı tam olarak anlayamıyoruz.

Bence bugün İsrail’in nereye doğru aktığını anlamak için yalnızca Netanyahu’nun geleceğine ya da koalisyon pazarlıklarına bakmak yetmez. Daha derindeki soru şu: 7 Ekim’den, uzun savaş yıllarından, İran tehdidinden ve toplumsal bölünmelerden sonra İsrail nasıl bir ülke olmak istiyor?

 

27 Ekim 2026 seçimleri Netanyahu’nun sağ-dindar blokunu çoğunluktan düşürdü; Likud yine en büyük tek parti olsa da Netanyahu’nun ittifakı 120 sandalyenin yalnızca 53’ünü aldı. Gadi Eisenkot’un Yashar hareketi 21 sandalye kazanırken, Arap partileri toplam 19 sandalyeye ulaştı. Hiçbir taraf tek başına hükümet kurabilecek çoğunluğa sahip değil.

Bu tablo bana İsrail’in bugün bir kavşakta olduğunu düşündürüyor.

İsrail önce kendi içinde nereye gideceğine karar vermek zorunda…

 

İsrail uzun zamandır güvenlik meselesini siyasetin merkezine yerleştiriyor. 7 Ekim bunun toplum üzerindeki etkisini çok daha derinleştirdi. İran tehdidi, Gazze savaşı, Hizbullah ve bölgedeki diğer aktörler İsrail toplumunda "güvenlik olmadan hiçbir şey mümkün değildir" duygusunu güçlendirdi.

Fakat şimdi başka bir soru yükseliyor:

Güvenlik uğruna demokrasinin sınırları ne kadar zorlanabilir?

 

Eisenkot'un kurmaya çalıştığı yeni hükümetin önündeki mesele tam da bu. Onun ittifakı, Netanyahu döneminin bazı uygulamalarını tersine çevirmeyi, 7 Ekim konusunda bir devlet soruşturma komisyonu kurulmasını, başbakanlık için dönem sınırlaması getirilmesini ve tartışmalı yargı düzenlemelerinin geri alınmasını öneriyor. Investing.com

Dolayısıyla bugün İsrail'de mücadele yalnızca sağ ile sol arasında değil.

Bir başka mücadele de "güvenlik devleti mi, demokratik devlet mi?" sorusu etrafında şekilleniyor.

 

Oysa İsrail'in tarihine bakıldığında bu iki kavramın birbirinin düşmanı olması gerekmiyor. İsrail hem güçlü bir orduya sahip hem de güçlü demokratik kurumları olan bir ülke olabilir. Hatta uzun vadede gerçek güvenliğin koşullarından biri de güçlü demokratik kurumlar olabilir.

Netanyahu meselesi aslında Netanyahu'dan daha büyük

Bugünkü siyasi kriz Netanyahu'nun iktidarda kalıp kalmayacağından ibaret değil.

 

Netanyahu'nun siyaseti İsrail'de çok derin bir toplumsal fay hattı yarattı. Bir kesim onu İsrail'in güvenliğini savunan deneyimli lider olarak görüyor. Başka bir kesim ise onun dönemini kutuplaşma, kurumlarla çatışma ve demokratik dengelerin zayıflamasıyla özdeşleştiriyor.

İlginç olan şu: Netanyahu'nun seçimlerde çoğunluğu kaybetmesine rağmen siyasal ağırlığını koruması, onun kişisel siyasetinin İsrail toplumunda hâlâ güçlü bir karşılığı olduğunu gösteriyor. Eisenkot'un önündeki koalisyon görüşmelerinin bu kadar zor olması da bundan kaynaklanıyor. Investing.com

 

Netanyahu şu anda bir ulusal birlik hükümeti çağrısı yapıyor ve bunu özellikle İran tehdidiyle gerekçelendiriyor. Eisenkot cephesi ise Netanyahu ile birlikte hükümet kurmanın kendi siyasal değişim iddiasını boşa çıkarabileceğinden endişeli.


Yani İsrail'in önündeki soru yalnızca "Kim başbakan olacak?" değil.


"7 Ekim sonrasında nasıl bir İsrail kurulacak?"

İsrail toplumunda çok daha derin bir yorgunluk var

Bana göre son yılların en önemli sonucu, İsrail toplumunda oluşan savaş yorgunluğu.

İsrail toplumu güçlü ve dirençli bir toplum. Fakat dirençli olmak yorulmadığı anlamına gelmiyor.

Ölümler, rehineler, asker kayıpları, sürekli güvenlik kaygısı, İran tehdidi, ekonomik baskılar ve siyasi çatışmalar toplumun ruhunda iz bıraktı.


Bunun yanında 7 Ekim'in nasıl gerçekleştiği konusunda hesaplaşma ihtiyacı da sürüyor. Yeni parlamentoda Eisenkot cephesinin bir devlet soruşturma komisyonu kurulmasını istemesi bu ihtiyacın siyasi karşılığını oluşturuyor. Devlet Başkanı Isaac Herzog da 7 Ekim felaketinin bütün yönleriyle araştırılması gerektiğini vurguladı.


Bu çok önemli.


Çünkü bir toplum travmadan ancak unutmayarak ama yalnızca travmanın içinde yaşamayarak çıkabilir.


İsrail'in önündeki büyük sınavlardan biri de bu olacak.

 

Peki Gazze?

İsrail'in geleceğini Gazze'den bağımsız düşünmek artık mümkün değil.

Ateşkes sonrası dönem hâlâ son derece kırılgan ve Gazze'deki insani durumla ilgili uluslararası eleştiriler devam ediyor. İsrail açısından ise mesele yalnızca Gazze'deki askeri operasyonların sona ermesi değil; Hamas sonrası düzenin ne olacağı, güvenliğin nasıl sağlanacağı ve İsrail ile Filistinliler arasındaki ilişkinin hangi zeminde kurulacağıdır.


İsrail burada tarihsel bir seçimle karşı karşıya.


Sürekli savaşan bir ülke olarak mı yaşayacak, yoksa güçlü güvenlik kapasitesini korurken siyasi bir çıkış yolu mu arayacak?

 

İkinci seçenek kolay değil. Hatta bugün belki gerçekçi görünmeyen kadar zor.

Ama birinci seçenek de sonsuza kadar sürdürülebilir değil.

Çünkü savaş bir ülkenin güvenliğini sağlayabilir; fakat tek başına bir gelecek tasarlayamaz.

 

İsrail'in başka bir tehlikesi: İçeriden parçalanmak

Beni en fazla düşündüren konu bu.

İsrail'in dışarıdan gelen tehditleri kadar içerideki bölünmeler de geleceği belirleyecek.

Dindarlarla sekülerler, sağ ile merkez-sol, Yahudi çoğunluk ile Arap vatandaşlar, liberal demokratlar ile daha milliyetçi kesimler arasındaki mesafe büyüdüğünde toplumun ortak dili zayıflıyor.


Bugünkü koalisyon arayışları bunun çarpıcı bir örneği. Eisenkot'un merkezden sağa uzanan ittifakı ile Arap partileri arasında işbirliği ihtimali ortaya çıkarken, bu işbirliğinin kendisi bile büyük bir siyasi tartışma yaratıyor.

 

İsrail'in geleceği belki de ilk kez bu kadar açık biçimde "Biz kimiz?" sorusuna bağlı.

Yalnızca Yahudi devleti olmak ne demektir?


Yahudi karakteri ile demokratik karakter nasıl birlikte korunacaktır?


Arap vatandaşlar bu ülkenin siyasal geleceğinde nasıl bir yere sahip olacaktır?


Dindarlarla sekülerler arasında ortak yaşamın sınırları nerede çizilecektir?


Bunlar seçimlerden daha büyük sorular.

 

Ben İsrail'in tamamen karanlığa doğru aktığını düşünmüyorum

Tam tersine, yaşanan siyasi karmaşanın içinde bir yenilenme ihtimali de görüyorum.

Çünkü toplumun önemli bir bölümü yalnızca güvenlik istemiyor. Aynı zamanda normal bir hayat istiyor.

Çocuklarının savaş yerine gelecek hakkında konuşmasını, gençlerin başka ülkelerde gelecek aramak zorunda kalmamasını, siyasetin sürekli bir varoluş savaşına dönüşmemesini, devlet kurumlarına yeniden güvenebilmesini istiyor.


Belki de İsrail'in önündeki en büyük ihtiyaç budur:

Savaşın ülkesinden yeniden yaşamın ülkesine dönüşmek.

Bu, güvenliği bırakmak anlamına gelmez.

Tam tersine, güvenliği daha geniş bir kavram olarak düşünmek demektir.

Güvenli ev.

Güvenli toplum.

Güvenilir devlet.

Bağımsız kurumlar.

İşleyen hukuk.

Ekonomik gelecek.

Ve sonunda, çocukların korkmadan büyüyebileceği bir ülke.

 

Bugün İsrail tam olarak nereye akıyor sorusunun kesin cevabını vermek mümkün değil. Hükümet kurma süreci hâlâ açık; Eisenkot'un önündeki koalisyon seçenekleri son derece karmaşık ve Netanyahu'nun yeniden hükümet kurma ihtimali de tamamen ortadan kalkmış değil.


Ama bana göre İsrail bir dönemin sonuna, henüz adı konmamış başka bir dönemin başlangıcına doğru akıyor.


Bu yeni dönemin ne olacağını Netanyahu kadar, hatta Netanyahu'dan daha fazla, İsrail toplumunun kendisi belirleyecek.


Ve belki bugün İsrail'in önündeki en önemli soru şudur:

Güvenliği kaybetmeden özgürlüğünü, Yahudi kimliğini kaybetmeden demokrasisini ve geçmişini inkâr etmeden geleceğini kurabilecek mi?


Bence İsrail'in gerçek geleceği, bu üç dengeyi kurup kuramayacağına bağlı.

Sevgıyle kalın.


SARA YANAROCAK

 

 IYT dip not :

İfade edilen görüşler İYT web portalının editöryal politikasını yansıtmayabilir.

Yazarların düşünceleri sadece kendilerini bağlar.

 Bir önceki yazımı okudunuz mu?









Torunuma Mektuplar-Sara Yanarocak
Satın Al

Yorumlar


Bizi Takip Edin
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Google+ Basic Square
bottom of page