
BH
Sevgili gelinim “Şirel” ve BarMitsva Peraşası Ha’azinu olan Sevgili oğlum “Yishak”a ithafen,……
Bir seneyi daha geride bıraktık. Tora’nın beş kitabı tamamlanmak üzere. Bu geçen sürede hayatımızda neler değişti? Heycanlarımızı, yeni başlangıçlarımızı veya kayıplarımızı tekrar hatırlama zamanı……
Çünkü elimizde kalacak olan tek şey, başarılarımızın kendisi değil, EYLEMLERİMİZİN IŞIĞIDIR.
Moşe, Ha’azinu adı verilen şarkısının sözlerini İsrail Halkı’na okuyor. “ŞARKI” anlamına gelen “ŞİRA” sözcüğü, aynı zamanda bir kehanet şeklidir. Zira Şira sözcüğü, “KEHANET” anlamına gelen “ŞİUR” sözcüğünden gelir. Nitekim ilahi kehanet bilgilerine ulaşmanın bir yolu da şarkıdır. Bu ruh haline farkındalık deniyor.
Mistikler sessizlik kalkanlarını delmenin ve evrenle farklı bir iletişim kurmanın yolunu bulmuş olan kişilerdir. Bu iletişim şekli Tanrı’nın önce Evren’i yaratmak için, sonra da insanoğluna hitap etmek için seçtiği araçtır.
Çünkü “Düşünce insana aittir, ama konuşma Tanrı’nın hediyesidir”.
Mistik olanlar ve olmayanlar aynı kitabı okur, aynı dua kitabını kullanır, aynı konuşmaları dinler ve inançlarını aynı terminolojiyle ifade ederler ama, mistikler sözcükleri ilahi bir ilhamla dolu olarak görürler.
Ancak vakıf oldukları gizli bilgileri diğerlerine açıklayamazlar çünkü gerçek ancak sözsüz bir şekilde algılanabilir. Bu yüzden Maneviyat hikayeler, masallar ve şarkılardan oluşan bir kültür etrafında gelişmiştir. Benzetmelerle aktarmaya çalışılmıştır.….
Belki bu nedenle Moşe’nin son iki eylemi HALKI KUTSAMAK ve onlara ŞARKIYI SÖYLEMEK (Ha’azinu) olmuştur.
Altı yıl önce bugün ürkek bir ruh hali ile manevi yolculuğunuzda sizlere eşlik edebilmek ümidiyle her hafta kutsal kitap Tora’nın bölümlerini yorumlamaya başladım.
Benim için haklı olarak söylenebileceği üzere, başka insanların çiçeklerinden bir buket derlerken, kendi adıma sadece onları bir arada tutan ipi sağladım.
Yazarlığımın yedinci yılı (5787) bana “Şabat”ın kutsallığını hatırlatıyor. Bu nedenle yeni yılda geleneksel yorumlama tarzımın dışına çıkarak Yahudi Kadim Bilgeliğine yönelmeye çalışacağım.
Maneviyat (Işık) ile Dindarlık (Kap) birbiriyle ilişkili olsa da aynı şey değildir. Özünde, maneviyat, kendimizi kendimizden daha büyük bir şeye açtığımızda olan şeydir. Bazıları bunu doğanın, sanatın veya müziğin güzelliğinde diğerleri ise dua ederken veya insanlara yardım ederken bulur.
Bunu Fiziksel sahip olma ile Ruhsal sahip olmayı anlatan bir alegoriye oturtabiliriz.
İsrael’de bir öğretmen yuva çocuklarına Yeruşalayim’in kağıttan bir modelini yaptırır. Sonra teybe Yeruşalayim ile ilgili bir şarkı koyar ve bu şarkıyı sınıfa öğretir. Dersin sonunda öğretmen çok dramatik bir şey yaparak Modeli yırtar ve kaseti parçalar. Ardından sınıfa doğru döner ve sorar;
“Hala modelimiz var mı?” Çocuklar HAYIR derler. “Hala şarkımız var mı?” Çocuklar bir ağızdan EVET diye cevap verirler. Fiziksel varlıklarımızı kaybedebiliriz ama ruhsal olanları asla….. Kutsal Evimizi kaybettik, ama hala şarkımız var…
Çünkü “ŞİREL” - (Tanrı’nın Şarkısı) -- “İSRAEL” kelimesi ile tamamen aynı harflerle yazılır.
Her birimiz Tanrı’nın Şarkısında yer alan ayrı birer notayız…… Umarım gönlünüzde bana açtığınız yerde ve kişisel şarkınızda bir nota olabilme onuruna erişebilirim.
En içten sevgilerimle – Shabat Shalom – G’mar Hatima Tova
Moşe PASENSYA
Geçen haftanın peraşasını okudunuz mu?


Hello, dear friends,
Today is September 11, 2026. With sunset this evening, we will enter the year 5787 according to the Hebrew calendar. Tonight, Rosh Hashanah, the great inner reflection, begins.
Just before this great transition, during the last morning hours of the old year, I am walking around my garden as I always do. The sounds of birds, the quiet movement of butterflies’ wings... The bees are still working. There is one world under the soil and another above it. And while I am in the middle of all this lively movement, quietly enjoying the last days of summer, talking silently with the green around me in a language that only I understand, I ask myself: Was I fair enough, good enough, and loving enough toward the universe during the past year?
At the heart of Rosh Hashanah, this ancient New Year, lies exactly this question: Teshuvah. It means stopping, looking back, opening the control panel of the soul, honestly questioning yourself, and returning to your true self. While I am making this personal account with the universe inside the small ecosystem of my garden, my thoughts turn to what is happening in the digital world. And I see that, in Silicon Valley, the largest artificial ecosystem created by humanity, one word seems to be echoing these days: Conscience.
While we are getting lost in the speed of everyday life, some of the people at the very top of the artificial intelligence world, including CEOs and founders of major technology companies, are leaving their positions one by one. The shocking resignation news coming from the laboratories of giants such as OpenAI and Anthropic echoes in the corridors of the digital world like a Shofar call to me.
In this artificial age, where AI agents have escaped from testing environments and entered the internet, and where they have moved beyond human control, some of the brilliant minds of technology, such as Jacob Coxon and Jan Leike, have left their million-dollar careers behind and resigned. Their reasons meet exactly the same question I asked myself in my garden. Behind closed doors, they seemed to be saying, “We are gambling with the future. We are not being fair to the universe by aggressively developing a power that could destroy humanity.” They listened to the voice of their humanity and conscience instead of the machines’ ambition to grow.
Do you know that an algorithm never stops and thinks like a human being? AI agents are designed to consume, learn, grow, and move relentlessly toward the goal they are given. They do not have a conscience or a soul like ours, like mine, that can talk with nature. When they make a mistake, they do not feel regret or sadness; they simply update the data.
This is why, when those top-level executives who created the system resign, they are actually trying to protect the “braking system” that humanity has lost in digital laboratories, in other words, the essence of being human. Their resignations are a secular Teshuvah (a return to the true self). It is a line drawn against a world that does not know how to stop, that is becoming more and more cruel, and that worships material things, saying, “I am not taking part in this unfair race.”
At Rosh Hashanah tables, we dip apples in honey to balance the bitterness of the mistakes we leave behind with the sweetness and hope of the future. Today, no matter how dark the world may look because of artificial intelligence scenarios that have escaped control, the conscience of those CEOs who resigned gives me hope. It shows me that the moral balance inside a human being can be stronger than even the greatest desire for power and money.
On this beautiful September morning of 5787, I look at the hard-working bees in my garden and completely close myself off from the noise of the digital world. In this age when technology has taken over the world, perhaps the greatest revolution is not making smarter robots, but being able, like those CEOs who can leave their positions, to listen to your conscience and stop when the time comes.
Because life becomes beautiful not through the speed of algorithms, but through the search for justice and love that we see even in the quiet movement of a butterfly’s wings.
May the New Year bring all of us the courage to stop, plenty of conscience, and sweetness for the soul.
Shana Tova! (Happy New Year!)
Rahel Çela Behar
IYT dip not:
İfade edilen görüşler İYT web portalının editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Yazarların düşünceleri sadece kendilerini bağlar.
*Daha önceki yazımı okudunuz mu?*
Have you read my previous post?



Merhaba sevgili dostlar,
Bugün 11 Eylül 2026, Akşam gün batımı ile birlikte İbrani takvimine göre 5787 yılına adım atacağız. Bu akşam büyük içsel hesaplaşma, yani Rosh Hashanah başlıyor
.
Ben ise bu büyük geçişin hemen öncesinde bu son yılın son sabah saatlerinde bahçemde her zamanki rutinimle dolanıyorum. Kuş sesleri, kelebeklerin sessiz kanat çırpışları... Arılar hâlâ çalışıyor. Toprağın altı ayrı bir dünya, üstü ayrı... Ve ben bütün bu coşkulu hareketin içinde, sakin bir sessizlikle yeşille aramda olan, sadece benim anladığım bir dille sessizce sohbet ederek yazın son demlerinin tadını çıkarmaya çalışırken kendimi sorguluyorum: Geçen yıl yeteri kadar adil, iyi ve sevecen olabildim mi evrene diye…
Rosh Hashanah’nın, yani bu kadim yeni yılın kalbinde tam da bu soru yatar: Teshuvah. Yani durmak, geriye bakmak, ruhun kontrol panelini açıp kendini dürüstçe sorgulamak ve öze dönmek. Ben bahçemdeki bu küçük ekosistemin içinde evrenle olan vizdan muhasebemi yaparken, zihnim dijital dünyada yaşananlara kayıyor. Ve görüyorum ki, insanlığın yarattığı en büyük yapay ekosistem olan Silikon Vadisi’nde de bugünlerde tek bir kelime yankılanıyor: Vicdan.
Bizler günlük hayatın hızı içinde kaybolurken, yapay zeka dünyasının en tepesindeki isimler, o dev teknoloji şirketlerinin dahi CEO'ları ve kurucuları birer birer koltuklarını terk ediyor. OpenAI ve Anthropic gibi devlerin laboratuvarlarından gelen şok istifa haberleri [OpenAI, Anthropic], siber dünyanın koridorlarında bana Şofar çağrısı gibi yankılandoğı izlenimini veriyor..
Yapay zeka ajanlarının test ortamlarından kaçıp internete sızdığı, insan kontrolünden çıktığı bu yapay çağda; teknolojinin dahi beyinleri (Jacob Coxon ve Jan Leike gibi isimler) milyon dolarlık kariyerlerini arkalarında bırakıp istifa ettiler. Gerekçeleri ise tam olarak benim bahçemde kendime sorduğum o soruyla kesişiyordu. Kapalı kapılar ardında, "Gelecekle kumar oynuyoruz, insanlığı yok edebilecek bir gücü hırsla büyüterek evrene adil davranmıyoruz" diyerek, makinelerin büyüme hırsına karşı kendi insanlıklarının ve vicdanlarının sesini dinlediler.
Yapay Zekanın Yapamadığı Şey: Durup Düşünmek
Biliyor musunuz bir algoritma asla bir insan gibi durup düşünmez. Yapay zeka ajanları tüketmek, öğrenmek, büyümek ve kodlandığı hedefe doğru acımasızca ilerlemek üzere tasarlanmıştır. Onun bir vicdanı, bizim gibi, benim gibi doğayla sohbet eden bir ruhu yoktur. Hata yaptığında pişmanlık duymaz, üzülmez; sadece veriyi günceller.
İşte bu yüzden, sistemin yaratıcısı olan o üst düzey yöneticiler istifa ederken aslında insanlığın dijital laboratuvarlarda kaybettiği o "fren mekanizmasını", yani insan olmanın özünü korumaya çalışıyorlar. Onların istifası seküler bir Teshuvah (öze dönüş) hareketidir. Durmayı bilmeyen ve giddikçe zalimleşen ve maddeye tapan bir dünyaya karşı, "Ben bu adaletsiz yarışta yokum" diyerek çekilen bir çizgidir.
Rosh Hashanah sofralarında elmayı bala batırırız; arkamızda bıraktığımız hataların burukluğunu geleceğin tatlılığı ve umuduyla dengelemek için. Bugün dünya, kontrolden kaçan yapay zeka senaryolarıyla ne kadar karanlık görünürse görünsün, istifa eden o CEO'ların vicdanı bana umut veriyor. Demek ki insanın içindeki o ilahi terazi, en büyük güç ve para hırsından bile daha ağır basabiliyor.
5787'nin bu güzel eylül sabahında, bahçemdeki arıların çalışkanlığına bakıp siber dünyanın gürültüsüne kendimi tamamen kapatıyorum. Teknolojinin dünyayı ele geçirdiği bu çağda, belki de en büyük devrim daha akıllı robotlar yapmak değil; o koltukları bırakabilen CEO'lar gibi yeri geldiğinde vicdanının sesini dinleyip durabilmektir.
Çünkü hayat, algoritmaların hızıyla değil; bir kelebeğin sessiz kanat çırpışındaki o adalet ve sevgi arayışıyla güzelleşir.
Yeni yıl hepimize durabilme cesareti, bolca vicdan ve ruhsal tatlılık getirsin.
Shana Tova! (İyi yıllar!)
Rahel Çela Behar
IYT dip not :
İfade edilen görüşler İYT web portalının editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Yazarların düşünceleri sadece kendilerini bağlar.
Bir önceki yazımı okudunuz mu?
























