top of page

 

 

İsrael seçim sonuçları için “halk söyleyeceğini söyledi”, “mesajını verdi” anlamına gelen” העם אמר דברו” deyimi kullanılmakta. Halk gerçekten bir tercih belirledi mi, yoksa ülkeyi tam bir belirsizlik içinde mi bıraktı?


Yanıt, sonuçlara hangi açıdan baktığımıza bağlı… Likud taraftarları kamuoyu araştırmaları doğrultusunda kısmen umutsuz girdikleri bu seçimden elde edilen sonuçları tam bir coşku, bayram havası içinde karşılarken, “Değişim” blokunda, özellikle “Yaşar” partisinden pek çok seçmen gecenin ilerleyen saatlerinde göz yaşlarını tutamadı. Şok etkisi yaşadı…

 

Seçimlerin en belirleyici sonucu İsraelli Arap partilerinin elde ettikleri netice oldu. 2022 seçimlerinde katılım oranı yüzde 53,2 iken bu oran yaklaşık yüzde 76,5’e yükseldi, yüzde 23,3’lük bir artış sağlandı. On yerine 19 sandalye kazanıldı. (Ortak Liste 11, Ra’am 8). Bunda güvenlik güçleri tarafından Arap yerleşimlerinde önü alınamayan yüksek suç oranı, cinayetlerin yarattığı yılgınlık ile Ben Gvir’in kışkırtmaları ve ayırımcı tutumu etkin oldu diyebiliriz. Dışardan müdahale olduğu yönünde ihbarlar da var.  

 

Bu durumda gerek 53 sandalye kazanan mevcut koalisyonun ve de değişim blokunun hükümet kurabilmesi olası görünmüyor.


Mevcut sağ koalisyonun karşısında 67’lik karşı bir blok yer almakta. (Değişim 48+Araplar 19). Bu blok;

·      Yemin töreni sonrası ilk oturumunda Knesset başkanını değiştirebilecek,

·      7 Ekim’i soruşturacak devlet tahkikat komisyonunu oluşturabilecek ve Netanyahu hükümetinin yürürlüğe koymaya çalıştığı bazı yasaları önleyebilecektir.

·      Belli bir suçtan yargılanan milletvekillerinin başbakanlık yapamayacağı yönündeki “Hok HaNeeşam” yasasının oylamaya getirilmesinin toplumdaki kırılganlık göz önüne alındığında bu yönde bir yasa girişiminde bulunulamayacağına inanmak istiyorum.


Seçimi ilerde bitiren koalisyonun önünde üç seçenek bulunuyor; değişim blokundan bir parti -muhtemelen Bennet veya Liberman ile- koalisyona gitmek, değişik varyasyonlarla bir milli birlik hükümeti oluşturmak veya erken seçim….

 

Değişim blokunun daha evvelce koalisyon ortağı olduğu Mansur Abbas’ın Ra’am partisi ile koalisyona gitmesinin çok zayıf bir ihtimal olduğunu, Siyonist olmayan bir parti ile oluşturulacak bir azınlık hükümetinin destek görmeyeceğini kesinlikle söyleyebiliriz. Gadi Eisenkot’un seçim öncesi bir azınlık hükümeti olasılığını gündeme getirmiş olması kanımca çok önemli taktik bir hata olmuştur.

 

Değişim blokunun Arapların dışardan desteği ile 67 sayısına ulaşabilmesi mümkünse de bu blokta bile mevcut görüş ayrılıkları göz önüne alındığında, bu tür bir hükümet kurma girişiminin ülkedeki çatlağı daha da derinleştireceğine inanıyorum.

 

Revizyonist hareketin öncüsü Zeev Jabotinsky’nin 1940’te yayınlanan “The Jewish War Front” kitabında aktarılan ve hareketin ilkelerinin yer aldığı 1934 tarihli şu görüşünü aktaralım:

“Başbakanın Yahudi olduğu her kabinede, başbakan yardımcılığı bir Arap’a teklif edilmelidir.”

 

Bu öneri Jabotinsky’nin henüz kurulmamış devletin yönetimi için öngördüğü temel bir ilkeydi. O yıllarda Eretz İsrael’de Arap nüfusun Yahudi nüfusunun üç katı olduğunu da dikkate alalım. Yahudiler henüz azınlıktaydı ancak Revizyonist akımın lideri göçlerle Yahudi bir çoğunluğun oluşmasını öngörmekteydi.

 

Evet İsrael sağının önderi Jabotinsky’nin öngördüğü bu demografik gerçeği hazmetmenin zamanı gelmedi mi? Her gün Arap doktorlarla iç içe yaşıyoruz, sağlığımızı teslim ediyoruz, ilacımızı eczanelerde onlardan alıyoruz, hastanelerde genelde Arap hemşireler bizleri tedavi ediyor. Otobüslerde onlarla yolculuk ediyoruz.


Bu topraklarda bir İsrael devletine bağlılığını kabul eden, bunu beyan ve eylemleriyle kanıtlayan İsraelli Araplarla -Batı Şeria ve Gazze’de yaşayan Filistinlilerle değil- en temel demokratik ilkelerde birleşmek, onların da yönetime katkılarını kabullenmek zamanı gelmedi mi?


Av. Yakup BAROKAS

 


IYT dip not :

İfade edilen görüşler İYT web portalının editöryal politikasını yansıtmayabilir.

Yazarların düşünceleri sadece kendilerini bağlar.


Bir önceki yazımı okudunuz mu?






 




Hepimiz zaman zaman boş konuşuruz. Her konuşmamızın manidar, felsefi ya da bilimsel olmasını beklemek, kendimize yapacağımız bir haksızlıktır. Lakin bu köşeyi kontrol altında yaşamak oldukça streslidir. Hayatı bu denli ciddiye alarak yaşamak, zihnimizin her an “alert” hâlinde olması demektir.

 

Bazen boş boş konuşuruz çünkü fikirlerimizin arkasında değilizdir. Vermek istediğimiz mesaja sahip çıkmayız. O anlarda konuyla ilgisi olmayan sözlerle başlayan diyalog, çoğu zaman monoloğa dönüşür ve asıl konudan giderek uzaklaşır.

 

Buna şöyle bir örnek verebilirim: Evimizin tadilatının ne zaman biteceğini sorduğumuz mimar, bize malzeme bulmanın güçlüklerinden başlayan uzun bir söylev çeker ve neredeyse bizi tadilat yapmaktan vazgeçirecek hâle getirir. Oysa cevap nettir: “Sabretmek lazım, en kısa zamanda evinize taşınacaksınız.” Bu cümle, onun da bu konuda çalıştığını, elinden geleni yaptığını anlamamıza yeter. Çabasına saygı duyar, beklemeyi göze alırız.

 

Bazen de yalnızca gülmek isteriz. İlgisiz bir konu üzerine konuşmak, vaktimizi küçük ve önemsiz şeylerle geçirmek, aslında son derece doğal bir iletişim biçimidir. Gündelik sohbet, havadan sudan konuşmak, hatta minicik bir fıkra anlatmak bile karşımızdakinin tepkisini görmemize yardımcı olur. Bu tür diyaloglarda insanları daha yakından tanıma fırsatı buluruz. Konu konuyu açarken, hiç beklemediğimiz bir anda yepyeni bir fikir doğabilir. Bazı sorunların çözümü, en “relax” olduğumuz o dakikalarda çıkıverir.

 

Belki de mesele boş konuşup konuşmamak değil, ne zaman susacağımızı ve ne zaman konuşacağımızı bilmek. Her kelimemize bir anlam, her sohbetimize bir sonuç yüklemek zorunda değiliz. Hayatın içinde bazen ciddi kararlar, bazen derin düşünceler, bazen de sadece gülmek ve konuşmak vardır.

 

Sonuçta hepimizin biraz “lak lak” etmeye ihtiyacı var. Atalarımız boşuna söylememiş: “Leyleğin ömrü lak lak ile geçer.” Belki de leylek bize, hayatı her an anlamlandırmaya çalışmadan, arada sırada gökyüzüne bakıp birkaç kelimeyi de öylesine söyleyebilmenin hafifliğini hatırlatıyordur. Biraz takılma, biraz kabullenme, biraz da hayatın ciddiyetine karşı tatlı bir başkaldırı taşır içinde. Çünkü hayat yalnızca doğru cümlelerden, büyük fikirlerden ve önemli kararlardan ibaret değildir. Arada bir anlamsızlaşmaya, saçmalamaya, gülmeye ve hatta biraz lak lak etmeye de ihtiyacımız vardır.

 

Çünkü bazen boş konuşmak, zihnin kendine verdiği küçük bir moladır.


Belki de insanın kendisine tanıyabileceği en güzel özgürlüklerden biri, her söylediği sözün bir işe yaraması gerekmediğini kabul etmektir. Bazen konuşuruz; çünkü susmak istemeyiz. Bazen güleriz; çünkü hayatın ağırlığını birkaç dakikalığına omuzlarımızdan indirmek isteriz.


Belki de mesele, ne kadar konuştuğumuz değil; konuşurken hayatın tadını ne kadar çıkarabildiğimizdir.


Feride PETİLON


IYT dip not :

İfade edilen görüşler İYT web portalının editöryal politikasını yansıtmayabilir.

Yazarların düşünceleri sadece kendilerini bağlar.

 Bir önceki yazımı okudunuz mu?












Hiç şüphesiz 1940 ile 1990 yılları arasında doğanlar, daha önce hiçbir insan neslinin (en azından bilinen) görmediği bir teknolojik gelişmeye tanıklık ediyor.


1940 yılında doğan biri için gençliğinde evinde bir şarkıyı teypten dinlemek bir lüks sayılırken, bugün bir şarkı dinlemek son derece sıradan. İletişim araçlarının geçirdiği evrim inanılmaz. İnternet hayal bile edilemezdi. Bilgisayarların gündelik hayata entegre olması, yazılımlar sayesinde yaşanan verim artışları ve “yeniden yapılanma” adı altında pek çok insanın işsiz kalması, yaşanan teknolojik gelişmelerin doğal bir sonucuydu.


Milyonlarca kişi işsiz kaldı, ekonomik krizler yaşandı. Ancak aynı süreçte aynı teknoloji yeni şirketlerin, yeni girişimlerin ve dolayısıyla yeni iş imkânlarının ortaya çıkmasını sağladı. Ekonomiler büyüdü, gençlerin meslek seçimleri değişti. Dünya değişti.


Süreç olağan seyrinde devam ederken birkaç yıl önce yapay zekâ (AI) ortaya çıktı. İlk başta arama motorlarının yerini alabilecek basit bir uygulama gibi görünse de yapılan yatırımlar ve geliştirmelerle birçok insanın yerini alabilecek bir sisteme dönüştü. Hâlâ pek çok kişi AI’a bir sohbet robotu gözüyle baksa da kod yazma yeteneği sayesinde AI sistemleri birçok yazılım şirketi için tehdit olarak görülmeye başlandı. İnternet sitelerinin hazırlanması, internette yeni içerik üretilmesi ve birçok gündelik hesaplamanın AI’a bırakılması, beraberinde yine kitlesel işsizlik kâbusunu getirdi.


Filmler aracılığıyla, gelecekte AI’ın tüm sistemleri ele geçireceği, hatta birçok insanın ölümüne yol açacağı algısı yaratıldı. Zaman zaman AI geliştiricileri de gelişmenin çok hızlı olduğunu vurgulayarak kamuoyunu iyice korkuttu. Matrix, Terminatör gibi filmler de bu korkuyu yıllardır besliyor.


Oysa şu anda mevcut teknolojilerin tamamı birbirine entegre edilmiş değil. AI henüz blokzincir (blockchain) teknolojisine entegre olarak birçok bürokratik işlemi ortadan kaldıracak düzeye gelmedi; geldiyse bile fiilen uygulanmıyor. Böyle bir gelişme zaman kaybını önlemekle kalmaz, yolsuzlukları ve olası birçok adaletsiz uygulamayı da ortadan kaldırabilir.


Başta siyasetçiler olmak üzere hemen herkes, daha gelişmiş ve sisteme daha fazla entegre olmuş AI modellerinden etkilenecek. Bu, hiç şüphesiz toplumsal ve bireysel değişimleri beraberinde getirecek. Üstelik bu değişim, önceki teknolojik gelişmelerin getirdiğinden çok daha sert ve köklü olacak.

Ancak bu, insanın değersizleşeceği anlamına gelmiyor. AI ne kadar gelişirse gelişsin, bir insanın düşünme hızına yetişemeyecek. Bazen bir insanın bir anlık düşüncesi ya da detaylı vizyonu, veri merkezlerine sığmayacak kadar büyük olabilir.


İnsanoğluna gerçek yetenekleri ve gerçek sınırları, bilerek ya da bilmeyerek unutturuldu.

AI, hatta kuantum bilgisayarlar üzerinde çalışan AI, insan bilinciyle kolektif bir çalışmaya girebilirse, şu anda algılanmayan ya da çok az insan tarafından algılanan bambaşka gerçekler ortaya çıkabilir. Bu bağlamda insanoğlu, 19. yüzyılın sonundan itibaren içine girdiği tersine doğal seçim döneminden çıkarak bilimsel doğal seçim dönemine girebilir.


Albert NASSİ


Not: Bu yazı yapay zekâ tarafından düzeltilmiştir.


IYT dip not :

İfade edilen görüşler İYT web portalının editöryal politikasını yansıtmayabilir.

Yazarların düşünceleri sadece kendilerini bağlar.


Bir önceki yazımı okudunuz mu?











Featured Posts
Recent Posts
Archive
Search By Tags
Follow Us
  • Whatsapp
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Google+ Basic Square
bottom of page