En estos diyas de gerra kontra el Iran i su proksi Hezbollah ke no se save kuando se eskapara i kualos serán sus rezultados, el mundo politiko mundial en las platformas del internet, en los programes de miles de televizyones, no se kansa de formular las alternativas futuras para el Medyo Oriente i el rolo ke Israel tenera en esta parte del mundo.
De mi punta de vista dire ke los estados ke forman el Medyo Oriente por seguro se toparan en un muevo diferente atmosfero dirijado por la CIA amerikana en el kual los payizes arabos ke lo keraran o no serán en pozisyon de rekonoser la supremasiya de Israel. Ma kualo será de la inimista kontra el djudyo en el mundo arabo i muzulmano; esta kestyon será fondamentala ke devra ser analizada.
Eske el slogan ‘muerte a Israel el satan’, ‘muerte a los djudyos’ desparesera o trokara de aspekto?
Basta de analizar lo ke kontensyo en el 7 Oktobre 2023 i estudyar los faktores ke enkorajo los inimigos de Israel de Gaza a atakar el sud de Israel.
Este atako mostra la similitud entre el progrom del 7 Oktobre i el ineksplikavle orror inflijado al puevlo djudyo a traverso los siglos.
Ni Israel ni el mundo oksidental amigo de el se pensaron ke una tala barbariya era posivle, akto ke los desho perplekso en frente de la matansina ke tuvo lugar.
Dezde de su kreasayon Israel nunka fue ovligado a konfroktar un tal atako en su territoryo.
Los arabos palestinianos se organizaron durante anyos a observar kualas son las flakezas de los israelianos para pueder atakarlos.
Eyos viendo ke los israelianos se están peleyando entre eyos los lideres del Hamas se enkorajaron a atakar Israel el 7 Oktobre en un tiempo onde la vulnerabilita de la situasyon en Israel era grave.
Las raizes del atako es el fruto de un aborresimiento del djudyo en las eskolas arabas, en los kampos de vakansas, en las mishkitas i en los programas de radyos i televizyones.
Despues de los akordos de Oslo, la autoridad palestiniana ke fue kreada, Yasser Arafat i sus dishiplos kontrolaron de serka el ensenyamento de la manseves araba.
Durante 33 anyos pasados eyos fueron edukados a aborreser los djudyos, adorar el terrorizmo i de dedikarsen komo buto final a la destruksyon de Israel.
Es ansi ke en el 7 de Oktobre los arabos metieron en pratika lo ke les fue ensenyado.
Ansi se ve la semejansa entre la violensa de la Edad Medya i del atako del 7 Oktobre malgrado ke las situasyones no fueron igualas.
Difisil de dar a entender komo la frontiera entre Gaza i Israel estava tanto mal kontrolada por Tsahal i de ver por la primera vez una tala armada araba atakar Israel sin ke la intelijesya israeliana se renda kuento.
La konfiensa del puevlo israelí enverso su governo fue una grande desiluzyon, koza ke kavzo una deskontentes el diya de las eleksyones.
Las inovasyones teknolojikas revolusyonaron la komunikasyon moderna, por bien komo por mal i se ve ansi la pujita del antisemtizmo a traverso la medya sosiala.
Despues del 7 Oktobre eya fue empleada komo arma para mostrar el djenero de krualdad ke fue echa por los palestinianos, koza ke mostro su dimensión al mundo entero.
Esta mueva teknolojiya se puede ver komo positiva en kavzo ke el umano ke la empleya es onesto i no mostra inimista a otro umano.
Ma los palestinianos la empleyaron para mostrar sus krueldades en paradando unas de las partes de los puerpos de sus viktimas.
Se deva achetar kel antisemitizmo de una manera o otra va kontinuar a egzistir.
Ma despues del akto del 7 Oktobre sea los israelianos sea los djudyos de la diaspora devran organizarsen para kombatirla i de mirar a ke aga lo mas poko de danyo posivle.
Para esto kale ke konvenskan el mundo oksidental komo el mundo arabo a arankar las raizes del antisemitizmo en la edukasyon de sus muevas jenerasyones.
El model de la denazifikasyon despues de la Segunda Gerra Mondiala i su resultado es el mijor eshemplo ke la umanidad tyene.
La autoridad palestiniana dezde 33 anyos de los akordos de Oslo tuvo la posibilita de frenar la edukasyon antisemita i inimiga de Israel, ma no la izo, dunke una otra autoridad ke se formara devra okuparse si un diya los arabos kereran bivir en pas.
Komo Hillary Clinton avia dicho en una de sus vijitas a Israel la edukasyon de los mansevos palestinianos es ‘un sistem de abuzo ke kale despareserlo’.
Selim Salti
Es ke meldatesh la eskrita de una semana antes?
B.H.
Hepimizin kutsal bir yanı vardır. Zira Tanrı’nın benzeyişinde (Betzelem Elokim) yaratıldık. Uykuda (Potansiyelde) olan bu parçamız “Gerçek Kimliğimiz” dir.
Evrenin İlahi Yaratılışı (Bereşit 1:32) ile Bene-YisraEL’in Mişkan’ı inşa etmesi (Pekude 39:43) arasındaki parallelik kasıtlı ve sonuçsaldır. Mişkan bir “Mikro-Kozmos”, minyatür bir “Evren”di.
Evreni yaratırken Tanrı, insanlık için bir yuva yaptı. Kutsal Alanı inşa ederken, insanlık Tanrı’ya bir yuva yaptı. Kutsallık, askerlik örneğinde olduğu gibi kendi iradenizin dışında verilecek emirlerle, dayatmalarla ve korku ile elde edilecek bir durum değildir.
Kutsallık daha çok bir tür sihir’e benzer ve bir yaratma şeklidir. Kutsal olan nesneler değildir. Kutsallık yaratan, Tanrı'nın iradesine uygun olan insan eylemidir.
Biri gerekli niyet ve kutsallıkla yazılan, diğeri ateist tarafından yazılmış iki Tora Rulosu düşünün. Fiziksel olarak ayırt edilemezler. Kimse, parşömenlerin kendisini inceleyerek, hangisinin kutsal olup olmadığını belirleyecek hiçbir bilimsel test yoktur. Kutsallık, nesnelerin bir özelliği değildir. İnsan davranışlarının ve niyetlerinin bir özelliğidir.
Moşe'nın dağdan indirdiği ilk tabletler son derece kutsaldı. Tanrı’nın kendisi tarafından şekillendirilmiş ve yazılmıştı. Yine de Moşe, İsrailoğullarına Tanrı’nın iradesini yerine getirmek dışında hiçbir şeyin kutsal olmadığını göstermek için kırdı.
Niyetlerimiz, sözlerimiz ve eylemlerimiz aracılığıyla nesneleri ve yerleri kutsallıkla donatıyoruz. Hayatın her yönü, Tanrı'yı hayatımıza getirmek ve içimizdeki maneviyatı gizleyen katmanları aralamak için bir fırsattır.
Bir bankacı dürüstlük ve doğrulukla hareket edip insanların mali çıkarlarına yardımcı olmaya çalışırken, yaptığı işte nezaket ve şefkat yok mudur?
Bir avukat gerçeği ve adaleti ararken, ortada manevi bir değer yok mudur?
Aynı şey bir fotoğrafçı, grafik tasarımcı veya doktor için de geçerlidir ve her meslek, sevgi, iyilik, saygı, barış ve toplumsal yaşamı ve dolayısıyla Tanrı'yı yönlendirmek için bir fırsattır.
Her insanın entelektüel ve duygusal kişiliklerine özgü bir şekilde hizmet etmeye çağrıldığını anlamalıdır.
Tanrı hepimize eşsiz yetenekler ve deneyimler bahşetti. Yahudilik tek tip değildir ve özellikle mesleki hedeflerimiz söz konusu olduğunda "herkese uyan tek bir çözüm" yoktur.
Kariyerlerimizi maneviyata uygun hale getirmek, sadece bakış açımızı değiştirmek ve aslında her anın dünyayı Tanrı'nın ilahi ışığıyla aydınlatmak için bir fırsat olduğunu görebilmektir.
Bezalel gibi, biz de cennet ve yeryüzünün yaratıldığı harfleri birleştirmeyi öğrenebiliriz.
Mişkan, küçük, kırılgan ve taşınabilirdi. Onu kutsal kılan sadece bir şeydi, Bene-Yisrael’in “Tanrı’nın harfiyen - emrettiği şekilde yapmış olması idi.”.
En basit insan eylemi, Tanrı uğruna yapılırsa, en kutsal nesnelerden daha kutsal olabilir.
Sevgilerimle - Shabat Shalom
Moşe PASENSYA
Geçen haftanın peraşasını okudunuz mu?
1. Şabat Sessizliği – Ülkenin Nefes Aldığı 25 Saat
Cuma günü gün batımına doğru şehirlerin ritmi değişir. Tel Aviv gibi canlı bir şehirde bile trafik azalır, telefonlar susar, mesajlaşmalar yavaşlar. Yeruşalayim’de ise adeta zaman donar. Şabat sadece dini bir ritüel değil; kolektif bir “dur” tuşudur. Modern dünyanın ortasında zorunlu bir içsel reset.
2. Deniz Bir Lüks Değil, Günlük Hayatın Parçası
Akdeniz kıyısı sadece tatil için değildir. İş çıkışı sahile inmek, kumda oturmak, matkot oynamak, gün batımını izlemek sıradandır. Deniz, psikolojik denge unsurudur. Küçük bir ülkenin açık ufkudur.
3. “Nerede Daha Ucuz?” Ulusal Spordur
Market alışverişi stratejik bir operasyondur. Hangi zincirde bu hafta hangi ürün indirimde? Hangi uygulamada kupon var? İnsanlar fiyat karşılaştırır, kampanya kovalar, birbirine haber verir. Pazarlık kültürü Doğu’dan, girişimcilik ruhu Batı’dan; sonuç: ekonomik refleksleri güçlü bir toplum.
4. Dünyanın Her Yerinde Bir Israelli
Nüfus küçük ama diaspora ve seyahat kültürü çok güçlü. Tayland’da bir adada, Peru’da bir dağ köyünde, Berlin’de bir kafede… Bir yerde mutlaka bir Israelli’ye rastlama ihtimali yüksektir. Askerlik sonrası uzun seyahat geleneği bunu besler. Küçük ülke, büyük hareketlilik.
5. Ordu Sadece Kurum Değil, Sosyal Ağ
Tsahal birçok kişi için sadece güvenlik kurumu değil; hayat boyu süren bir network’tür. İş bağlantıları, dostluklar, hatta evlilikler çoğu zaman burada başlar. Toplumun dokusunda askerlik deneyimi ortak referanstır.
6. Resmiyet Az, Doğrudanlık Çok
İsrael’de insanlar hızlı konuşur, doğrudan söyler. “Neden?” sorusu normaldir. Hiyerarşi vardır ama mesafe azdır. CEO’ya isimle hitap etmek sıradandır. Bu bazen sert görünür ama altında samimiyet ve zaman kaybetmeme kültürü vardır.
7. Küçük Coğrafyada Büyük Çeşitlilik
Aynı pazarda Fas baharatı, Rus salatası, Yemen çorbası, Etiyopya kahvesi bulursunuz. Kuzeyde Dürzi köyü, merkezde seküler teknoloji girişimi, güneyde çöl kibbutzu… Küçük alanda yoğun kültürel katman.
8. Güvenlik Rutinin Parçasıdır
Alışveriş merkezinde çanta kontrolü, okul önünde güvenlik görevlisi, haberlerde anlık gelişmeler… Bu durum dışarıdan gergin görünür ama içeride yaşayanlar için günlük hayatın normalidir. Tehdit algısı ile yaşam sevgisi yan yana yürür.
9. Start-Up Mantığı Günlük Hayata Sızmıştır
Sorun varsa çözülür. Bürokrasi varsa aşılır. Bir fikir varsa denenir. Bu refleks sadece teknoloji sektöründe değil; esnafta, öğretmende, öğrencide de görülür. Küçük pazar, küresel düşünmeye zorlar.
10. Gürültülü Bir Ev Ama Ortak Kader
Politika yüksek seslidir. Tartışmalar serttir. Herkesin fikri vardır. Ama kriz anında toplum hızla kenetlenir. Düğünler kalabalık, cenazeler kalabalık, kutlamalar coşkuludur. Acı ve sevinç kolektif yaşanır.
İsrael’i anlamak için sadece haber başlıklarına bakmak yetmez. Şabat akşamı bir balkonda oturmak, sahilde gün batımını izlemek, markette indirim kovalamak, bir yabancı ülkede tesadüfen bir Israelli ile karşılaşıp beş dakikada dost olmak gerekir.
Burası küçük bir coğrafya ama yoğun bir ruh halidir.
Gürültülü bir evdir; ama içinde sessiz mucizeler saklıdır.
Ezra BEHAR
IYT dip not :
İfade edilen görüşler İYT web portalının editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Yazarların düşünceleri sadece kendilerini bağlar.
Bir önceki yazımı okudunuz mu?
