Neden Fiziksel Kitaplar Toplanıp İmha Ediliyor?
- 1 gün önce
- 3 dakikada okunur
Teknoloji insanlığı yutacak mı?
Merhaba sevgili okuyucularım,
Kitap okumak, kitapların bize sunduğu farklı dünyalarda gezinmek hepimizin ortak tutkusudur. Ve bir gün gelecek; bize hayatın tüm inceliklerini anlatan Martin Eden'ler, Anna Karenina'lar, Suç ve Ceza'lar, Pollyanna'lar, Tom Sawyer'lar... Kısacası elimizde tuttuğumuz, taze ya da eskimiş kâğıdının kokusunu içimize çektiğimiz, altını çizerek dönüp dönüp yeniden okuduğumuz kitaplar ortadan yok olacak. İnsanlık ise yalnızca onların içeriğine teknoloji aracılığıyla ulaşabilecek. Ve belki de bütün o içerikler, yapay verilerin bize anlattığı kadarıyla sınırlı kalacak.
Korkunç ve gerçek dışı gibi değil mi?
Ama bu ürkütücü gerçeklik ne yazık ki yolda!
Uzun süredir gündeme düşen bu haberin peşindeyim ve ne yazık ki gerçek gözüküyor..
Bu olay ve buna bağlı tartışmalar ilk olarak 13 - 14 Temmuz 2026 tarihlerinde basına yansıdı. Avrupa'daki sahafların gece yarısı aldıkları olağan dışı otomatik siparişleri fark etmesiyle ortaya çıkan süreç, Temmuz 2026'nın ikinci yarısında dünya ve gündeminde yoğun şekilde tartışılmaya başlandı.
Yapay zeka şirketlerinin internet verilerinin yetersiz kalması nedeniyle Avrupa'daki sahaflardan toplu halde milyonlarca ikinci el kitap satın alıp tarattıktan sonra imha ettiği iddiaları gündem oldu. Bu durumun kültürel mirasın yok edilmesine yol açtığı yönünde tartışmalar yaşanıyor.
Haberin detaylarında şunlar da var; gece yarısı siparişleri: Avrupa'daki sahaflar, gece saat 03:00 ile 05:00 arasında otomatik sistemler tarafından verilen binlerce kitaplık toplu siparişler almaya başladı. Şirketlerin Amacı: Yapay zeka modellerini eğitmek için internetteki verilerin tükenmesi ve telif engellerinin aşılması amaçlanıyor. İmha Süreci: Kitaplar dijital ortama (taratılarak) aktarıldıktan sonra fiziksel nüshalarının imha edildiği öne sürülüyor. Kanadalı Zoom Books gibi şirketlerin yürüttüğü bu süreç, sahaflar ve yazarlar tarafından kültürel bir tasfiye ve miras kaybı olarak değerlendiriliyor.
Sürecin kronolojik gelişimi şu şekildedir:
Temmuz 2026 Başları: Avrupa'daki (özellikle İspanya, Almanya ve Hollanda) sahaflar sistemlerinde sabaha karşı binlerce kitaplık otomatik alımlar fark etti.
13 - 14 Temmuz 2026: Washington Post ve Avrupa basınının araştırmalarıyla, bu siparişlerin arkasında yapay zeka modellerini eğitmek isteyen Anthropic gibi devler ve aracı şirket Zoom Books'un olduğu haberleri patlak verdi.
24 - 26 Temmuz 2026: Tartışmaların büyümesi üzerine Türkiye'deki sahaflar odaları ve dernekleri de konuyla ilgili endişelerini içeren açıklamalar yayınladı.
Neden Fiziksel Kitaplar Toplanıp İmha Ediliyor?
"Yapay Zekasız" Temiz Veri Arayışı: İnternetteki verilerin büyük kısmı artık yapay zekalar tarafından üretilmiş (sentetik) içeriklerle kirlenmiş durumdadır. Şirketler, yapay zeka tarafından yazılmamış "temiz veri" elde etmek için özellikle 2022 öncesi basılmış fiziksel kitaplara yönelmektedir.
Yıkıcı Tarama (Destructive Scanning): Kitaplar satın alındıktan sonra çok hızlı bir şekilde dijitalleştirilebilmesi için sırtları kesilerek yüksek hızlı tarayıcılardan geçirilir. Bu işlem sırasında fiziksel kitaplar parçalandığı için işlem sonunda geri dönüşüme gönderilerek imha edilir.
Hukuki Boşluklardan Yararlanma: Şirketlerin, internetteki korsan dijital kütüphanelerden (LibGen, Books3 vb.) veri indirmek yerine fiziksel kitap satın alıp taratarak telif hakkı davalarında "yasal yoldan edinilmiş kopya" argümanına sığınmayı amaçladığı iddia ediliyor.
Kültürel Tepkiler ve Tartışmalar: “Veri Mezbahası": Kültür insanları ve sahaflar, nadir eserlerin ve tarihin izlerini taşıyan fiziksel baskıların sadece birer "veri kaynağı" olarak görülüp yok edilmesini kültürel miras kaybı olarak nitelendiriyor.
Yazarların İsyanı: Kitapları bu şekilde rızası dışında kullanılan yazarlar, teknoloji devlerine milyar dolarlık telif hakkı ve tazminat davaları açmaya devam ediyor.
Bütün bunlar beni kaygılandırıyor ve son günlerde kendime ‘Teknoloji insanlığı yutacak mı?’ sorusunu daha sık soruyor bulur oldum. Siz ne düşünüyorsunuz bu konuda?
Kitapla okumakla kalın, dünya, ancak okuyan insanların çoğalmasıyla güzelleşir.
Kaynak: Bu bölümde yer alan bilgiler, Google üzerinden erişilebilen açık kaynaklardan derlenmiştir.
Rahel Çela Behar
IYT dip not :
İfade edilen görüşler İYT web portalının editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Yazarların düşünceleri sadece kendilerini bağlar.
Bir önceki yazımı okudunuz mu?
Yorumlar