İnsan Yazdı
Merhaba sevgili okuyucularım.
Sadece güzel kusursuz cümleler yazmak mı yoksa yürekten çıkan kusurlu haykırışlar mı okumak istersiniz? Gelin bugün bunu konuşalım ve üzerinde düşünelim. Kusursuz yazılmış cümleler edebiyat olmaya yeterli midir? Yoksa edebiyat kelimesinin içini doldurmak için sadece kusursuz cümleler yetersiz mi kalıyor?
İnternette gezinirken okuduğum bir habere göre artık edebiyat dünyasında özgürlük, özgünlük ve insan emeği tartışmaları giderek büyümeye başladı ve aldı başını gidiyor. Yapay zekanın kitap yazacak, şiir besteleyecek düzeye gelmesi üzerine artık yazılan kitapların kontrol edilerek gerçekten bir insanın zihninden çıkıp çıkmadığına dair üzerine damgalar vurulması gündemde.
Haberi okuduktan sonra haberin gerçek olup olmadığını internet kaynaklarından araştırdım ve bu bilgileri topladım. Edebiyat dünyasını sarsan bu durumun en somut örneği yakın zamanda Fransa’da yaşanmış. Fransa'nın prestijli edebiyat ödüllerinden Goncourt Ödülü'ne aday gösterilen ve Fnac Roman Ödülü'nü kazanan yazar Thelyson Orelien, "C'était ça ou mourir" (Ya Buydu Ya Da Ölmek) adlı kitabını neredeyse tamamen yapay zekaya (Anthropic / Claude) yazdırmakla suçlanmış ve bu şüphelerin ardından Goncourt aday listesinden resmi olarak diskalifiye edilmiş. Bu olay, dijital bir algoritmanın edebiyatın en zirve ödüllerine kadar sızabileceğini gösteren ilk büyük skandal olarak tarihe geçti.
Yapay zeka tarafından üretilen milyonlarca metnin ve yapay zeka destekli sahte yazarların dijital kitap platformlarını istila etmesi üzerine; ABD, Fransa ve İngiltere gibi ülkelerdeki yayıncılık sektörü ciddi korumacı önlemler geliştirmeye başladı. Tıpkı gıda sektöründeki "organik" veya "doğal" etiketleri gibi, kitapların da tamamen bir insanın kalemiyle, hayal gücüyle ve duygularıyla çıktığını onaylayan bağımsız sertifika sistemleri ve "İnsan Ürünü" (Human-Made) ibareleri resmiyet kazanıyor.
Hatta bu konuda küresel çapta çok daha büyük adımlar da atılıyor: Telif Hakkı Savaşları ve Hukuk: Dünyanın dört bir yanındaki telif hakkı ofisleri (başta ABD Telif Hakkı Ofisi olmak üzere), yapay zeka tarafından üretilen içeriklerin "insan yaratıcılığı" barındırmadığı gerekçesiyle telif hakkı korumasından yararlanamayacağına hükmediyor. Yani bir yapay zekaya kitap yazdırırsanız, o kitabın hakları yasal olarak size ait sayılmıyor ve herkes tarafından kopyalanabiliyor.
"Yapay Zeka Dedektifleri" Devrede: Yayınevleri artık dosyaları kabul ederken sadece editör incelemesiyle yetinmiyor. Metinlerin yapay zeka tarafından yazılıp yazılmadığını tespit eden gelişmiş yazılımlar ve algoritmik dedektörler, editör masalarının yeni standart araçları haline gelmiş durumda.
Amazon gibi dev kitap satış platformları, yazarlardan kitaplarını yüklerken "yapay zeka kullanımı" olup olmadığını beyan etmelerini zorunlu tutmaya başladı. Edebiyat dünyası, yapay zekanın ruhsuz hızı karşısında insanın "kusurlu ama eşsiz" yaratıcılığını korumak için adeta bir savaş açmış gibi; bir algoritma tekniği tüm metinleri hafızasına kaydeder ama geri kalanı?
İnsan olmanın en temel özelliklerinden biri "deneyimlemektir.” Bir yapay zeka; yalnızlığı, bir kalp kırıklığının getirdiği acıları, ölüm korkusunu ya da yaşarken sadece bize kişiye özgü yakıcı sancıları asla bizzat yaşayamaz. Anlatamaz.
Peki sevgili okurlar, siz bu gidişat hakkında ne düşünüyorsunuz? Bir gün kitapçıya gittiğinizde sırf üzerinde "İnsan Yazdı" etiketi var diye bir kitabı diğerlerine tercih eder miydiniz? Yoksa hikaye güzel olduğu sürece onu kimin yazdığı sizin için fark etmez miydi?
Yorumlarınızı bekliyorum...
Rahel Çela Behar
IYT dip not :
İfade edilen görüşler İYT web portalının editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Yazarların düşünceleri sadece kendilerini bağlar.
Bir önceki yazımı okudunuz mu?
Yorumlar