YAMİM NORAİM – DEHŞETLİ GÜNLER

B.H.

Roş Haşana hakkında çok garip bir şey var. Bilmiyorum fark ettiniz mi? Roş Haşana, Yom Kipur'da doruğa ulaşır. Tövbenin On Günü olan ”Aseret Yeme Teşuva”nın başlangıcıdır. Bu nedenle, bu sürecin doğal olarak tövbe ile başlaması gerektiğini hiç düşündünüzmü merak ediyorum.

Günahlarımızı itiraf etmek; aşamnu, bagadnu, gazalnu…….

Oysa, Roş Haşana dualarına bakarsanız, Teşuva hakkında tek bir kelime bile yok. Var olan sadece Tanrı'nın evren üzerindeki Krallığı ve Egemenliği, hakkındaki konuşma ve koç boynuzunun sesi olan Şofarot’tur.  (malhiyot, zihronot ve şofarot) Musaf’ın temel yapısı budur. Tanrı ile ilgilidir, bizimle ilgili değil.

Roş Haşana’yı tanımlamaya çalışırsak, bu günün YARATILIŞ YILDÖNÜMÜ olan “hayom harat olam” olduğunu görüyoruz. Dünyanın doğum günü. Bunda teşuva hakkında hiçbir şey yok.

Küçük ipuçları dikkate almıyorum. (Zohrenu lehayim…, Avinu malkenu hadeş alenu ….), bizi Yaşam Kitabına yaz veya bizi mükemmel bir pişmanlıkla geri getir. Çünkü tüm bunları yılın diğer zamanlarında da söylüyoruz. 

Tövbe hakkında neredeyse hiçbir şey yok. NEDEN?

Neden tövbeyi son ana, Yom Kipur'a bırakıyoruz? Bu garip değil mi?

Bunun cevabı Avram’ın hikayesinde saklı. Çok sevdiği hayat arkadaşı, Sara ölüyor. Bu travmadan kurtulmak için farklı bir başa çıkma yöntemi sergiliyor. Eşi için bir hafta yas tuttuktan sonra İsak için gelin adayı bulmaya çalışıyor. Kendisi hakkında konuşmuyor. Çocuğuna bundan bahsetmiyor.

Ne yaptı? Yeniden bir hayat kurmaya, evlenmeye (Ketura), çocuk sahibi olmaya koyuldu. Ailesini güçlendirdi.  Kendi hikayesini torununa (Yaakov) aktardı. Basit olarak önce geleceği inşa etti. O zaman geçmişi hatırlayabilirsin.

Holokost kurtulanları da aynısını yaptı. O yıkıcı anlardan yıllarca hiç kimseye bir söz dahi etmediler. Konuşsalardı devam edemeyeceklerini biliyorlardı. Önce geleceklerini inşa etiller ve sonra konuştular.

Roş HaŞana ile Yom Kippur arasındaki ilişkide böyledir. Roş Haşana gelecekle ilgilidir. Bu nedenle ilk gün ne okuyoruz? İshak'ın doğumu ve (Peygamber Şamuel’in) Hanna’nın doğumu. Çocuklarımız, Yahudi geleceğinin sembolüdür ve biz de bunun hakkında okumayı seçiyoruz. Geleceğimizin güvence altında olması için Yüce Tanrı’ya dua ediyoruz. Artık Yom Kipur'da geçmişi hatırlayıp yas tutabiliriz. 

Geçmiş o kadar zordur ki, ona odaklanırsak depresyona ve umutsuzluğa kapılabiliriz. Biz sadece ileriye bakıp gelecek inşaa etmeliyiz. Geçmişe yas tutarak geçirmek yerine kırılanı onarmak, (aslımıza dönmek - Teşuva) yok olanı yeniden inşa etmek, (O’nunla bağlantı kurmak - Tefila) zarar görmüş olanı iyileştirmek (adalet dağıtmak – Tsedaka) ve geleceği birlikte inşa etmeye (tek yürek olarak – Ehad) başlamak için Yüce Tanrı'dan yardım isteriz.

Her biri, biçimden ziyade özün bir sınavıdır. 

Eğer "Teşuva" sadece bir ruh hali, "Tefila" sadece bir melodi ve "Tsedaka" sadece hissedilmeyen bir para ise, taslak neredeyse hiç değişemez.

Yom Kipur, "bir kişi ile Tanrı arasında" işlenen günahlar için kefaret öder, ancak eğer size karşı dürüstlük borcum varsa, Yom Kipur bu çeki yazmaz ve iftira attıysam, oruç itibarı geri getirmez.

Yom Kipur bir denetimdir, bir gösteri değil. Çare utanç değil dürüstlüktür. Bilgelik vaatleri uygulamaya dönüştürebilmektir.

Ketiva V'Hatima Tova – Yom Kipur, sadece açlık ve tekrarla değil, iyiliğe yönelen bir yaşamın özüyle mühürlensin ve ve suretlerimiz değişen kalplerimizin ağırlığını taşısın.

Moşe PASENSYA

Geçen haftanın peraşasını okudunuz mu?

VAYELEH - ZAMANIN SONU

"Desteklerinizi Bekliyoruz: Şimdi Bağış Yapın!"

Yazarın tüm yazıları için tıklayınız