Margit Feldman



Bugün sayfamız Nisan 2020 yılında 1. Corona dalgası ile aramızdan ayrılan Margit Feldman’ı ağırlıyor.

Kendisi, Soykırımdan kurtulmanın yanı sıra, eğitimci ve aktivistti.


Margit, 12 Haziran 1929'da Macaristan'ın Budapeşte kentinde doğdu. Ebeveynleri Joseph ve Theresa Buchhalter'dı. Aile Tolcsva, Macaristan'da yaşıyordu.


O on dört yaşındayken, Naziler yaşadıkları bölgeyi işgal etti. Ailesi apar topar bir Nazi gettosuna taşındı. Bu taşınma onu o kadar etkiledi ki ilerideki yaşamı hep aynı evde oldu. 2 Nisan 1944'te tüm aile Auschwitz'e nakledildi ve hemen gaz odalarında öldürüldü. Nisan ayını bu yüzden hiç sevmedi. Tesadüf ölümü de sevmediği Nisan ayında geldi… Yaşıtlarından büyük göstermesi onu taş ocağında köle işçi seçiminde avantajı oldu. O henüz bilmese de “A23029” numarası yeni kimliğiydi. 1980’lerin başına kadar bir daha kısa kollu giysi giyemedi.


Margit, Gruenberg'den Bergen-Belsen'e ölüm yürüyüşüne katıldı.15 Nisan 1945'te Bergen-Belsen kurtarıldı. Serbest bırakıldıktan sonra Margit çok ağır zatürre geçirdi. 68 kişilik ailesinden hayatta kalan iki aile üyesinden biriydi. Margit iyileştiği zaman İsveç'e taşındı, 1947'de Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etti. Teyzesi Harriet ile kendisine yeni bir hayat kurdu. New York'a taşındı. Hep aynı evde yaşadı. Röntgen teknisyeni oldu. Hasta yatağında tanıştığı daha sonra New York’da tekrar karşılaştığı kişi ile evlendi.


Margit, Holokost'taki deneyimi hakkında uzun yıllar boyunca kamuoyu önünde konuşmadı. 1970'lerin sonlarında -henüz Soykırım ders programlarına dahil edilmemişken- Margit’e komşusunun çocuğu sınıfına onun hikayesini anlatmasını rica etti. Önce neyden bahsettiğini anlayamayan Margit çocuğun kendi büyük ailesinden kamplar hakkında bilgisi olduğu ama artık yaşamadıkları için kimseye anlatamadıklarını öğrendi. Onun kolunu görmüş, Margit’in oğluna sormuş, ama onun bile Margit’in geçmişi hakkında bilgi sahibi olmadığını öğrenmişti. Grupla konuşmayı reddetti, ancak çocuğun onun hakkında konuşmasını kaydetmesine izin verdi. Sınıfına kaseti çalmaya başladı. Sınıf onun hikayesinden derinden etkilendi, etkileşim dalga dalga yayıldı. Veliler de kanlı canlı Margit ile tanışmak, onu görerek deneyimi hakkında konuşmak- öğrenmek istiyordu. Bir aydınlanma geçirmişti, 1981 yılında artık kısa kollu giysiler de giymeye başlamıştı.


Aynı yıl Raritan Valley Community College Holokost ve Soykırım Araştırmaları Enstitüsü'nü kurdu. 1991'de New Jersey eyalet meclis üyesi Jim McGreevey ile birlikte New Jersey Holokost Eğitim Komisyonu'nu kurdu. 1994'te Holokost'u zorunlu kılan bir yasa tasarısını destekledi ve New Jersey okullarında soykırım müfredatının oluşturulması ve eklenmesini sağladı. Somerset & Warren County Yahudi Federasyonu başkanlığını yaptı. Aynı zamanda Yahudi Yaşlılar Evi'nin başkanı oldu. New Jersey'deki Temple Sholom Sinagogu’nun aktif bir üyesi oldu.


2003'te otobiyografisini yazdı.

Margit ve ailesi New Jersey Holokost Eğitim Komisyonu’nda verilmek üzere 2014 yılında Margit Feldman Öğretim Ödülü'nü oluşturdu. Ödül, Holokost, önyargı, önyargı, zorbalık ve Holokost hakkında "olağanüstü" sınıf içi eğitim sergileyen New Jersey öğretmenlerine her sene verilmeye başlandı. 2016'da Peppy Margolis, Margit hakkında No:A23029 adlı bir belgesel yönetti.

İlk ses kaydını her konuşmasına götürdü.