İsrael İstatistikleri: Beklenmedik Birincilikler
- Ezra BEHAR
- 19 saat önce
- 2 dakikada okunur
Israel küçük bir ülke. Haritada bazen gözden kaçar. Ama dünya istatistiklerine bakıldığında, beklenmedik alanlarda sürekli üst sıralarda yer alır. Aşağıdaki veriler, kulaktan dolma değil; resmi ve uluslararası kaynaklara dayanan gerçekler.
Su Yok, Ama Yönetim Var
Israel, dünyada atık suyu en yüksek oranda geri dönüştüren ülkelerden biri. Arıtılmış atık suyun yaklaşık yüzde 85–90’ı tarımda yeniden kullanılıyor. Deniz suyu arıtma tesisleriyle birlikte, ülkenin toplam su ihtiyacının önemli bir kısmı doğal kaynaklardan değil, teknolojiden karşılanıyor. Çölde yaşayan bir ülke için bu, çevre politikası değil, hayatta kalma modeli.
Kaynak:OECD Environmental Performance Reviews – Israel 2023https://www.oecd.org/environment/environmental-performance-reviews/israel-2023/
Teknoloji Bir Sektör Değil, Omurga
Israel’de teknoloji sadece “iyi giden bir alan” değil. Reuters verilerine göre yüksek teknoloji sektörü, ülke ekonomisinin yaklaşık yüzde 20’sini oluşturuyor, istihdamın yaklaşık yüzde 15’ini sağlıyor ve toplam ihracatın yarısından fazlasını gerçekleştiriyor. Startup Nation Central ise Israel’de 7.000’den fazla start-up ve teknoloji şirketi bulunduğunu belirtiyor.
Kaynaklar:Reuters – Israel high-tech sectorhttps://www.reuters.com/world/middle-east/Startup Nation Centralhttps://startupnationcentral.org/
Gelişmiş Ama Genç
OECD ülkeleri arasında doğurganlık oranı en yüksek ülke Israel. Kadın başına ortalama doğum oranı 2,9. Avrupa ülkelerinin çoğunda bu oran 1,5’in altında. Gelişmiş bir ekonomide nüfusun genç kalması, dünya genelinde nadir görülen bir durum.
Kaynak:OECD verileri – Times of Israelhttps://www.timesofisrael.com/israels-birth-rate-remains-highest-in-oecd-by-far-at-2-9-children-per-woman/
Bilim ve Akademi Yoğunluğu
Israel, nüfusa oranla bilimsel yayın ve araştırma üretiminde dünya çapında üst sıralarda yer alıyor. Weizmann Enstitüsü, Technion ve Hebrew Üniversitesi gibi kurumlar, hem akademik yayınlarda hem de patente dönüşen araştırmalarda küresel etki yaratıyor. Küçük nüfus, burada sınırlayıcı değil.
Kaynak:Wikipedia – Economy of Israel / Science and technologyhttps://en.wikipedia.org/wiki/Economy_of_Israel
Arılar ve Teknoloji
Dünyada arı kolonileri hızla azalırken, Israel bu alana da teknolojiyle yaklaşan ülkelerden biri. “Plan Bee” gibi programlarla arı sağlığı sensörler, veri takibi ve erken uyarı sistemleriyle izleniyor. Amaç romantik değil; tarımın ve gıda zincirinin sürdürülebilirliği.
Kaynak:iTrade – Plan Beehttps://itrade.gov.il/south-africa/2023/01/19/plan-bee-exploring-israels-solutions-to-the-worlds-bee-problems/
Israel, sorunları görmezden gelerek değil, ölçerek ve yöneterek yaşamayı seçmiş bir ülke. Küçük olmayı mazeret değil, zorunlu bir tasarım kısıtı olarak kabul etmiş. Garip birincilikler biraz da buradan çıkıyor.
Ezra BEHAR
IYT dip not :
İfade edilen görüşler İYT web portalının editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Yazarların düşünceleri sadece kendilerini bağlar.
Bir önceki yazımı okudunuz mu?
