İnsan Kütüphanesi
- 3 dakika önce
- 2 dakikada okunur
Konuşarak anlamak → anlamak → önyargıyı kırmak
İnsan Kütüphanesi (İngilizce: Human Library Organization), 2000 yılında Copenhagen, yani Danimarka’nın başkentinde ortaya çıktı.
Bu fikir, Stop the Violence Movement adlı gençlik grubundan geldi. Amaçları şuydu:İnsanların birbirleri hakkında sahip olduğu önyargıları kırmak.
Merhabalar sevgili dostlar,
Geçenlerde Montreal’de bir kütüphanede çok ilginç ve benim için müthiş bir etkinliğe katıldım. Gerçek bir örnek. Bu etkinlikte katılımcılar ‘kitap ‘olarak gönüllü oluyorlar, okuyucular ise gelip birebir sohbet ediyorlar amaç insanların birbirini daha iyi anlaması, kültürel çatışmaları azaltmak, empatiyi artırmak ve önyargıyı kırmak.
Nasıl mı?Kitap yerine insanları “okuyarak.”
Yani bir kişi gelip “kitap” oluyor — mesela bir mülteci, eski bir bağımlı, farklı bir dinden biri — sen de gelip onunla konuşarak onu “okuyorsun.” Oldukça çarpıcı bir fikir, değil mi?
Mesela Montreal’deki kütüphanedeki yapılan etkinlikte şu tip “kitaplar” yer aldı: Yeni gelen bir göçmen, bir mülteci, LGBTQ+ bireyler, mental sağlıkla mücadele eden kişiler, farklı dinden insanlar., depresyonla yaşayan biri, ve başörtülü bir kadın vardı. Ortam son derece rahat ve samimi idi, sessiz ama sohbet odaklı, yargı yoktu, sadece soru- cevap vardı bir nevi ‘insanı deneyimleme’ diyebiliriz.
Ve ben depresyon ile yaşayan biri ile otuz dakika konuştum. Sorular sordum. Cevaplar aldım. Yorum yapmadım. İnanılmaz bir deneyim idi. Bu deneyim, bir konuyu Google’da okumak veya yapay zekaya sormak gibi değildi. Soruyu sorduktan sonra dikkatlice dinledim. Bu noktada dinlemek çok önemli ve dinlerken tamamen karşımdakini anlamaya çalıştım. Karşımdakine çözüm getirmeden, önyargı ile yargılamadan gerçekten anlamaya çalıştım. Karşımdaki konuşurken depresyon denilen o kara kuyudan ‘spor yap, kendine meşgaleler bul’ gibi öğütlerle çıkılamayacağını ve beyin kimyası bozulan bir kişinin bulunduğu durumdan çıkmak istedikçe daha beter bir bataklığa battığını dinledim. Sustum, gözlerim doldu, karşımdaki insana sarılmak, güç vermek istedim ama dokunmaya cesaret edemedim. Sadece sessizce dinlemek ile yetindim. Anlamaya çalıştım; adeta sessizce bir köşeye çekilip kendimiz ile başbaşa kalıp bir kitap okumak gibi.
Okuma bittiğinde ve dışarıya çıktığımda kendime şu soruyu sordum; Yeteri kadar empatik miyim? İnsanlara önyargım olmadan bakabiliyor muyum?
Hepimiz kendimiz için ‘ben yeteri kadar empatiğim ve kendimi her zaman karşımdakinin yerine koyarak ön yargılı olmadan değerlendirme yaparım’ diyorsunuz gibi geliyor bana.
Ama gerçekten öyle miyiz? Ben bu soruya kendi adıma cevap verecek olursam o gün ‘Emin değilim’ diye cevaplardım.
Bu yaşadığım deneyim ‘insan kütüphanesi’ kavramı, kurgu kitapların bize sunduğu bakış açısının gerçek hayattaki bir karşılığı gibi geldi bana. Nasıl ki bir roman okurken bambaşka bir hayatın içine giriyor, o karakterin duygularını ve düşüncelerini anlamaya çalışıyorsak; insan kütüphanesinde de bu kez gerçek insanların hikâyelerini doğrudan dinliyoruz. Bazı kitap severlerin kurgu kitaplara mesafeli olduklarına defalarca şahit oldum. Belki de kurguya mesafeli duranların gözden kaçırdığı şey tam olarak bu: İster kitap sayfalarında ister gerçek hayatta olsun, başka hayatlara dokunmadan kendimizi ve dünyayı gerçekten anlamamız pek mümkün değil.”
Empati ile kalmanız dileği ile
Rahel Çela Behar
IYT dip not :
İfade edilen görüşler İYT web portalının editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Yazarların düşünceleri sadece kendilerini bağlar.
Bir önceki yazımı okudunuz mu?
Yorumlar