İSRAİL'DE SEÇİM BARAJI DEMOKRASİYİ DEFORME EDİYOR
Güncelleme tarihi: 7 saat önce
%3,25'lik barajın seçimlerde istikrar sağlaması gerekiyordu; oysa tam tersine, gelecek seçimlerde bir bozulmaya yol açacak.
İsrail'in 2014 yılında belirlenen seçim barajını gözden geçirmesinin zamanı geldi, çünkü bu baraj artık ülkenin siyasi gerçekliğine karşılık vermiyor. Başlangıçta baraj %1'di, sonra %2'ye, nihayet 2014'te %3,25'e çıkarıldı. Amaç, bu oranı aşamayan küçük siyasi partilerin sahneden silinmesi ve böylece çoğunluğu kazanan partiye, 120 sandalyeli Knesset'te 61 sandalyelik çoğunluğu elde edecek bir koalisyon kurma imkânı tanınmasıydı. Böylece ülke yönetiminin güçleneceği ve parçalanmanın azalacağı düşünülmüştü.
Elbette o dönemin siyasetinde bu karar önemli bir rol oynadı; bu kararla küçük Arap partilerinin temsil edilmemesi hedeflendi. Sonuç biraz komik ve ters tepen bir hal aldı, çünkü Arap siyasi partileri ortak bir listede birleşerek 13 sandalye kazanıp önemli bir başarı gösterdiler.
2022 yılında yapılan seçimler bize unutulmayacak bir deney sundu. Eski Başbakan, Avoda partisinden Yair Lapid, Meretz partisinin başkanı Merav Michaeli'den birleşip tek bir liste sunmalarını rica etti. Bu teklif, partisinin seçimlerde çok daha fazla sandalye kazanacağında ısrar eden hanımefendi tarafından reddedildi. Sonunda bu kararın İsrail'in yakın tarihinde büyük bir hata olduğu görüldü. Meretz partisi oyların yalnızca %3,16'sını aldı ve Knesset'teki tarihi varlığından silindi. İki parti birleşseydi oyların %6'sını alarak 7 sandalye kazanacaklardı. Arap listesinden bağımsız olarak seçime giren Balad partisi de oyların yalnızca %2,9'unu aldı ve böylece elendi. Üstelik barajı aşamayan partilere verilen tüm oylar kayboluyor; bu durum büyük partilerin aleyhine işliyor.
Yıllar boyunca mevcut seçim sistemiyle İsrail halkı tarafından seçilen büyük partiler, %3,25'lik baraja rağmen, küçük partilerden gelen az sayıda milletvekilinin, hükümetin kurulmasına izin vermek için kendi şartlarını kabul ettirmesini engelleyemediler. Bu da bu oranın olması gerektiği gibi işlemediğini kanıtlıyor.
Bennett-Lapid hükümeti, iktidarda kaldığı kısa süre içinde ne kadar zayıf olduğunu bize gösterdi. Idit Silman'ın istifasıyla 61 milletvekillik çoğunluk 60'a düştü ve yönetmek sorunlu hale geldi. Daha sonra istifa etmeye karar veren ve hükümeti düşmenin eşiğine getiren Ghaida Rinawie Zoabi vakası acınacak bir durumdu, çünkü onu istifasından vazgeçmeye ikna etmek oldukça güçlü bir genel baskı gerektirdi. Böylece tek bir milletvekilinin istifasıyla bir hükümetin kesinlikle düşebileceğini görüyoruz; bu ise tam da barajın düzeltmesi beklenen olgudur. Öte yandan her seçimde, geçerli oy kullanan binlerce vatandaşın parlamentoda hiç temsil edilmemesi olgusu ortaya çıkıyor. Bu, bir seçim reformu durumunda dikkatle incelenmesi gereken bir sorundur.
İsrail haklı olarak oylama sisteminin tasarımını bütünüyle yeniden düşünmelidir. Bir seçenek, bazı siyasetçilerin fikirlerine dayanarak barajı çok düşük bir seviyeye indirmek ve böylece küçük ya da büyük her siyasi partiye daha fazla orantılılık şansı vermek olabilir. İkinci bir seçenek ise birincinin tam tersini öneriyor: barajı %5'e yükseltmek. Bu şekilde siyasi partilerin önünde bir engel oluşacak ve bu da onlara seçim gününden önce konumlarını sağlamlaştırmaları için karşı konulmaz teşvikler sağlayacaktır. Ayrıca çoğunluk partisine, az sayıda seçilmiş küçük partilerle pazarlık yapmak zorunda kalmama imkânı tanıyacaktır.
Son olarak, milletvekili sayısını 120'den, bugün nüfusu 10 milyonu aşan İsrail halkını daha iyi temsil edecek daha yüksek bir sayıya çıkarmanın zamanı geldi. 120 milletvekili sayısına 1948'de, Yişuv'un (İsrail'deki Yahudi topluluğunun) ancak 600.000 Yahudi’ye sahip olduğu dönemde İsrail'in kurucu babaları tarafından karar verildi. Bu rakam uzun bir dönem için yeterli oldu, ancak ne bugün ne de nüfusu giderek artacak olan İsrail ulusunun geleceği için yeterli değildir.
Dr.Selim Salti
IYT dip not :
İfade edilen görüşler İYT web portalının editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Yazarların düşünceleri sadece kendilerini bağlar.
Bir önceki yazımı okudunuz mu?
Yorumlar