En ahlaki görev: kaybolmamak
- 1 saat önce
- 2 dakikada okunur
Yahudilik dışarıdan bakınca kolay anlaşılan bir şey değildir. Çünkü Yahudilik tek bir kalıba sığmaz. Din de değildir sadece, millet de değildir sadece. Kültür, soy, gelenek — bunların hepsi var içinde, ama hiçbiri tek başına yetmez.
Yahudilik bunların hepsinin birlikte yaşadığı çok eski bir aile hafızasıdır.
Annesi Yahudi olan biri, inanmasa da Yahudi kabul edilir. Sinagoga gitmese de kaşer yemese de Tanrı hakkında şüpheleri olsa da Yahudi kalır. Başka dinlerin kolay anlayacağı bir şey değildir bu. Çünkü birçok dinde inanç merkezdir — inanırsan içindesindir, inanmazsan dışındasındır. Yahudilikte ise mesele sadece inanmak değildir. Mesele devam etmektir.
Yahudi halkı kendini binlerce yıldır bir aile gibi korudu. Bu aile bazen ülkede yaşadı, bazen sürgünde. Bazen devlet kurdu, bazen gettolara kapatıldı. Bazen zenginleşti, bazen yakıldı, kovuldu, suçlandı, yok edilmek istendi. Ama her defasında aynı soruya geri döndü: biz kimiz ve çocuklarımız ne olacak?
Yahudiliğin amacı başkalarından üstün olmak değildir. Ama dışarıdan bakanlar bunu çoğu zaman böyle anladı. "Seçilmiş halk" sözünü kibir sandılar. Oysa Yahudi geleneğinde seçilmişlik çoğu zaman ayrıcalık değil, sorumluluk demektir. Daha kolay bir hayat değil, daha ağır bir yük demektir. Hatırlamak, korumak, aktarmak, unutmamak demektir.
Bir aile kendi adını, geçmişini, sofrasını, mezarlarını, dualarını ve çocuklarını korumak isterse bu kibir değildir. Ama aynı şeyi milyonlarca kişilik eski bir halk yaptığında, bazıları bunu dışlama gibi görür.
İşte Yahudiliğin "yabancı" görünmesinin nedeni burada başlar.
Yahudi halkı tam olarak dine benzemez, tam olarak millete benzemez, tam olarak ırka da benzemez. Farklı ülkelerde, farklı dillerde, farklı görünümlerle yaşamış bir halk — ama içlerinde hep aynı şeyi taşıyan. Tanrı, Ahit, Tora, aile, tarih ve halk birbirinden ayrı değildir Yahudilikte. Hepsi aynı anda, aynı insanın içinde yaşar.
Bu yüzden Yahudilik tek kelimeye sığmaz.
Yahudilik, bir halkın kendini unutmama biçimidir.
Antisemitizmin en derin kaynaklarından biri de belki budur. Yahudi halkı erimeyi reddetti. Başkalarına benzemeyi reddetti. Yok olmayı reddetti. Kendi hafızasını, kendi ailesini, kendi Tanrı anlayışını, kendi acısını ve kendi umudunu korudu.
Yahudi "biz bir aileyiz" dedi. Bazıları bunu "siz kendinizi üstün görüyorsunuz" diye duydu. Yahudi "biz farklıyız" dedi. Bazıları bunu "siz bizi dışlıyorsunuz" diye anladı. Yahudi "biz unutmayacağız" dedi.
Bazıları bunu "siz neden hâlâ varsınız?" diye öfkeyle karşıladı.
Oysa mesele üstünlük değil, devamlılıktır.
Yahudilik bir başkasını küçültme projesi değildir. Bir halkın kendini yok olmaktan koruma çabasıdır.
İnsanların kendi ailelerini, çocuklarını, soyadlarını, evlerini ve geçmişlerini koruması ne kadar doğal ise, Yahudi halkının bunu binlerce yıllık büyük bir aile olarak yapması da o kadar doğaldır.
Yahudi halkı tarih boyunca çok şey kaybetti. Toprak kaybetti, şehir kaybetti, aileler kaybetti, milyonlarca can kaybetti. Ama bir şeyi bırakmadı: "biz hâlâ buradayız" deme gücünü.
Kaybolmamak.
Ve kaybolmamak, bazen dünyanın en zor ahlaki görevidir.
Ezra BEHAR
IYT dip not :
İfade edilen görüşler İYT web portalının editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Yazarların düşünceleri sadece kendilerini bağlar.
Bir önceki yazımı okudunuz mu?
Yorumlar