TAŞLAR KONUŞUNCA (1) *
- birkaç saniye önce
- 2 dakikada okunur
Son yılların Ortadoğudaki, (belki de dünyadaki) en büyük arkeolojik keşiflerinden birinin kökleri ta 1867 yılına dayanıyor.
İngiltere karliçesi Viktorya, Charles Warren isminde bir mühendis subayı Kutsal Topraklarda ilk kazıları yapmakla görevlendiriyor.
Osmanlı İmparatorluğu, Tapınak Dağı’nı / (Har Habayit) kazı dışı tutulmak şartıyla kazı iznini izni veriyor.
Kazıların odak noktası Kral David Ve Kral Şlomo(Süleyman) dönemi kalıntıları.
Kudüs’ün, (Yeruşalayim) eski şehrinde yapılan kazılarda bazı çanak çömleklere rastlandıysa da bunları Tanah dönemiyle ilişkilendirecek bir durum olmadı.
Bunun üzerine Warren kazılarını eski şehrin surlarının dışına taşımaya karar verdi.
Çok sabır ve bazı tesadüflerin sonucunda Charles Warren buralarda eski şehrin çok öncesinde de bir şehrin var olduğunu notlarına düştü. Ortaya çıkartılan bir duvar bunu belgeliyordu.
Warren’in İngiltere’ye dönüşünden on yıl sonra Kidron vadisinde koyunlarını otlatan Yaakov Eliyahu adındaki 15 yaşındaki bir çoban bir tesadüfler zinciri sonucunda İbraniceye benzer harflerin yazılı olduğu bir tablete rastlar.
Bunu duyan Silwanlı köylüler biraz para kazanmak umuduyla tableti sökerler. Sökerken tablet parçalara bölünür. Bölgenin Osmanlı Valisi bu taşları İstanbul Arkeoloji Müzesine yollar ve taşları inceleyen uzmanlar hayretler içinde kalır.
Zira yazı dili eski İbranicedir ve tablette yazılanlar milattan önce sekizinci yüzyıla denk gelmektedir.
Ve en önemlisi tabletteki yazılar Kral David’in soyundan gelme Kral Hezekiya ile ilgili, Tanah’ta, Krallar Bölümünde yazılanlarla birebir örtüşmektedir.
Bu yazılara Siloam Yazıtları adı verildi. Son yüzyılda yapılan 23 değişik kazıda Warren’in tezi doğrulandı:
Binlerce yıllık bir süreçte Kudüs’ün en eski sakinleri güvenlik nedenleriyle David’in şehrinden sadece birkaç yüz metre kadar uzaklaşmışlardı, günümüz Kudüs’üne. David’in şehriyse zamanla savaş kalıntılarının altlarında derinlere gömüldü.
Gelin, 19ncu yüzyıla fast forward yapalım.
Yahudi kökenli filantrop Baron Rotschild bu yüzyılda Yahudi yerleşimini desteklemek için Eretz İsrael’de toprak satın almaya başlar. Ayrıca bu bölgede arkeolojik kazılara devam kararı alır bir grup dostuyla.
Zira David’in şehrinde keşfedilecek bulguların İsrael Devletinin meşruluğuna destek vereceğine de inanmaktadır. Fransız Yahudisi Raymond Weill isminde bir arkeologu görevlendirir.
Bu kazılardaki en ilginç keşif İkinci Mabet zamanından kalma Grekçe yazılmış bir kireçtaşı tablettir. Yazı şudur:
‘’Teodotus, dededen gelme sinagog lideri, bu sinagogu Tora ve On Emir öğrenimi için inşa etti.’’
Milattan önce birinci yüzyılda inşa edilen bu sinagogun kalıntısı Yahudilerin bu bölgedeki devamlılığının bir göstergesiydi.
Yahudiler Kudüs çevresinde üç bin yıldır bulunmaktaydılar.
(Burada bir parantez açalım. Yeruşalayimdeki Britanya Konsolosluğunun sayımına göre 1863 yılında eski şehirde 15 bin kişilik nüfusun sekiz bini Yahudi, dörtbin beşyüzü Müslüman ve 2500 kadarı da Hristyan dinine mensuptular.)
Devamı gelecek.
· Bu yazı dizisinin başlığı Doron Spielman’ın aynı başlığı taşıyan kitabından alınmıştır.
Kitabı Nereden Alabilirsiniz?
Kitabın resmi satış sayfası:When the Stones Speak – Amazon Satış Sayfası
Bir önceki sosyalağlardan yazısını okudunuz mu?
Yorumlar