Nobel'e Uzanan Hayatlar • Bölüm 6/15 Yok Olmaya Yüz Tutan Bir Dilde Yazdı… Nobel Edebiyat Ödülü'nü Kazandı Isaac Bashevis Singer (1904–1991)

19 saat önce

3 dakikada okunur

Isaac Bashevis Singer (1904–1991) – 1978 Nobel Edebiyat Ödülü sahibi.

İZ BIRAKANLAR

Isaac Bashevis Singer (1904–1991)

Bir dil düşünün… Bir zamanlar milyonlarca insanın evlerinde, sokaklarında, pazarlarında konuşuluyordu. O dilde şarkılar söyleniyor, çocuklara masallar anlatılıyor, kitaplar yazılıyordu.

Sonra Holokost geldi. O dili konuşan milyonlarca Yahudi öldürüldü yüzyıllardır yaşadıkları toplumların büyük bölümü yok edildi.

Ancak bir yazar, Amerika'da yaşamaya başlamasına rağmen o dilde yazmaktan vazgeçmedi.

Adı Isaac Bashevis Singer'dı. Dili ise Yidiş.

1904 yılında, o dönemde Rus İmparatorluğu sınırları içinde bulunan ve bugün Polonya'da yer alan Leoncin'de, haham bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Çocukluğunun önemli bir bölümü Varşova'nın Yahudi mahallelerinde geçti. Babası hahamdı evlerinde dinİ tartışmalar, gelenekler ve Yahudi yaşamının gündelik sorunları konuşulurdu.

Singer, bu dünyayı dikkatle gözlemledi. Ancak ailesinin beklentilerinin aksine haham olmayı değil, yazar olmayı seçti.

1929 yılında, birlikte yaşadığı Runia Pontsch ile Israel Zamir adında bir oğulları oldu. Singer, 1935 yılında Amerika'ya göç ederek New York'a yerleşti ve Yidiş dilinde yayımlanan Jewish Daily Forward gazetesinde çalışmaya başladı.

1939 yılında II. Dünya Savaşı'nın başlamasıyla, Singer'in çocukluğunun geçtiği Doğu Avrupa Yahudi dünyası büyük bir yıkıma sürüklendi. Holokost sırasında bu dünyanın önemli bir bölümü yok edildi.

Singer, 1940 yılında Almanya'dan Amerika'ya göç etmiş Alma Haimann Wassermann ile evlendi. Evlilikleri, yazarın ölümüne kadar sürdü.

Oğlu Israel Zamir ise annesiyle birlikte Britanya Mandası altındaki Filistin'e yerleşmişti. Daha sonra Kibbutz Beit Alfa'da yaşayan Zamir, gazeteci ve yazar oldu. Baba ile oğul, uzun yıllar süren ayrılığın ardından 1955 yılında yeniden bir araya geldi. Zamir, babasının bazı eserlerini İbraniceye çevirerek onun edebİ mirasının İsrail'de tanınmasına katkıda bulundu.

Kaybolan Bir Dünyayı Kelimelerle Yaşatmak

Singer'in eserlerinde Polonya'nın küçük Yahudi kasabaları, Varşova sokakları, hahamlar, tüccarlar, aileler ve sıradan insanların yaşamları yeniden canlanıyordu.

Ancak onun hikayeleri yalnızca geçmişi anlatmıyordu. Aşk, kıskançlık, inanç, kuşku, korku ve insanın kendi vicdanıyla mücadelesi gibi evrensel konuları ele alıyordu.

Gimpel the Fool, The Family Moskat, The Magician of Lublin ve Shosha en tanınmış eserleri arasında yer aldı.

Kitapları İngilizceye ve başka dillere çevrildi. Böylece Yidiş bilmeyen milyonlarca okuyucu, onun anlattığı dünyayla tanıştı.

1978 yılında Isaac Bashevis Singer, Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazandı.

Nobel Komitesi, Polonya Yahudi kültür geleneğinden beslenen ve insanlığın evrensel durumlarını canlandıran güçlü anlatım sanatını ödüllendirdi.

Singer, Yidiş dilinde yazdığı eserleriyle Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan ilk ve bugüne kadar tek yazar oldu.

Yidiş'ten Ladino'ya: Kültürel Hafızanın Gücü

Singer'in hikayesi, farklı coğrafyalarda yaşayan Yahudi toplumları için de anlam taşıyor.

Doğu Avrupa Yahudilerinin Yidiş dili ile Osmanlı ve Akdeniz coğrafyasındaki Sefarad Yahudilerinin Ladino dili farklı tarihsel köklere sahip. Ancak her ikisi de kuşakların anılarını, geleneklerini, mizahını ve gündelik yaşamını taşıyan önemli kültürel miraslar.

Bir dilin yaşaması yalnızca kelimelerin korunması değildir. O dili konuşan insanların hikâyelerinin de gelecek kuşaklara aktarılmasıdır.

Singer'in eserleri bunun edebiyattaki en güçlü örneklerinden biri oldu.

Isaac Bashevis Singer, 24 Temmuz 1991'de Florida'nın Surfside bölgesinde, 87 yaşında hayatını kaybetti. New Jersey'deki Cedar Park & Beth El Mezarlığı'na defnedildi.

Ardında yalnızca romanlar ve öyküler değil, büyük ölçüde kaybolmuş bir dünyanın edebî hafızasını bıraktı.

Bir dilin geleceğinden kuşku duyulabilir. Ama o dilde anlatılan hikâyeler, dünyanın başka köşelerinde yaşamaya devam edebilir.

Bazen en güçlü izler, sessizce yazılır.

İz bırakanları hatırlamak ise, geleceği daha bilinçle kurmanın bir yoludur.

Biliyor muydunuz?

Isaac Bashevis Singer, 1978 Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan ilk ve bugüne kadar tek Yidiş yazarıdır.
Annesinin adı Batsheva idi. Edebî adı “Bashevis”, annesinin adından türetilmiştir.
Ağabeyi Israel Joshua Singer ve ablası Esther Singer Kreitman da yazardı.
Barbra Streisand'ın başrolünü oynadığı 1983 yapımı Yentl filmi, Singer'in bir öyküsünden uyarlandı.
Singer'in oğlu Israel Zamir, İsrail'de gazeteci ve yazar olarak çalıştı; babasının eserlerinin İbraniceye kazandırılmasına katkıda bulundu.