Nobel'e Uzanan Hayatlar • Bölüm 5/15 Bir Kan Örneğinde Başlayan Keşif, Milyonlarca İnsanı Koruyan Aşıya Uzandı Baruch Samuel Blumberg (1925–2011)

5 dakika önce

3 dakikada okunur

Baruch Samuel Blumberg (1925–2011)— Fotoğraf: NASA / Tom Trower, 1999.

İZ BIRAKANLAR

Baruch Samuel Blumberg (1925–2011)

Bugün dünyanın dört bir yanında milyonlarca çocuk, Hepatit B aşısıyla ciddi bir karaciğer hastalığından korunuyor.

Peki bu aşının geliştirilmesine giden yolun, dünyanın farklı bölgelerinden toplanan kan örneklerinde yapılan beklenmedik bir keşifle başladığını biliyor muydunuz?

Bu keşfin arkasındaki isim, 1976 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi Baruch Samuel Blumberg idi.

1925 yılında New York'ta, Avrupa'dan Amerika'ya göç etmiş Yahudi bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Brooklyn'deki Yeshiva of Flatbush okulunda İbranice, Tora ve Talmud eğitimi aldı. Özellikle sorgulama ve tartışmaya dayanan bu öğrenim biçimi, ilerleyen yıllarda bilimsel düşüncesini de etkileyecekti.

II. Dünya Savaşı sırasında Amerikan Donanması'nda görev yaptı. Ardından Columbia Üniversitesi'nde tıp, Oxford Üniversitesi'nde biyokimya eğitimi aldı.

Blumberg'i diğer bilim insanlarından ayıran özelliklerinden biri, laboratuvarın dışına çıkmayı sevmesiydi. Afrika'dan Asya'ya uzanan araştırma gezilerinde farklı toplumların kan örneklerini topluyor, insanların hastalıklara karşı neden farklı tepkiler verdiğini anlamaya çalışıyordu.

1965 yılında bu araştırmalar beklenmedik bir keşfe dönüştü.

Avustralya kökenli bir kişinin kan örneğinde, daha önce tanımlanmamış bir maddeye rastlandı. Başlangıçta bunun kalıtsal bir farklılık olduğu düşünüldü ve adına “Avustralya Antijeni” denildi.

Sonraki çalışmalar, bu maddenin Hepatit B virüsüyle bağlantılı olduğunu ortaya çıkardı.

Bu, tıp tarihinde önemli bir dönüm noktasıydı.

Çünkü Hepatit B, karaciğerde ciddi hasara yol açabilen, siroz ve karaciğer kanseri riskini artıran bir enfeksiyondu. Üstelik bazı insanlar virüsü taşıdıkları halde hiçbir belirti göstermiyordu.

Blumberg ve çalışma arkadaşlarının keşfi sayesinde kan bağışlarında Hepatit B taraması yapılmasının yolu açıldı. Böylece kan nakli yoluyla bulaşma riski önemli ölçüde azaltılabildi.

Ancak Blumberg bununla yetinmedi.

Meslektaşı Irving Millman ile birlikte Hepatit B'ye karşı aşı geliştirilmesini sağlayan yöntemin öncülüğünü yaptı.

İlk Hepatit B aşısı 1981 yılında ABD'de onaylandı. Daha sonra geliştirilen yeni nesil aşılarla Hepatit B'den korunma dünya genelinde yaygınlaştı.

1976 yılında Blumberg, bulaşıcı hastalıkların kökeni ve yayılmasına ilişkin keşifleri nedeniyle

D. Carleton Gajdusek ile birlikte Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'nü kazandı.

Bir Nobel'den Uzaya Uzanan Merak

Blumberg'in yaşamındaki sürprizler Nobel'le bitmedi.

1999 yılında NASA Astrobiyoloji Enstitüsü'nün ilk direktörü oldu. Bu kez araştırdığı soru, Dünya dışındaki yaşamın nasıl ortaya çıkabileceğiydi.

Bir zamanlar insan kanındaki görünmeyen bir işaretin peşinden giden bilim insanı, artık evrende yaşamın izlerini arıyordu.

5 Nisan 2011'de, 85 yaşında, NASA'nın Ames Araştırma Merkezi'ndeki bir toplantı sırasında hayatını kaybetti.

Ardında yalnızca Nobel madalyasını değil, kan nakillerinin güvenliğini artıran ve milyonlarca insanın Hepatit B'den korunmasına katkı sağlayan bir bilimsel miras bıraktı.

Bazen insanlık için en büyük keşifler, hiç beklenmeyen bir yerde başlar.

Blumberg'in keşfi de bir kan örneğinde başladı ve dünyanın dört bir yanında hayatlara dokundu.

Bazen en güçlü izler, sessizce yazılır.

İz bırakanları hatırlamak ise, geleceği daha bilinçle kurmanın bir yoludur.

Biliyor muydunuz?

Baruch Blumberg'in keşfi, Hepatit B'nin kan yoluyla bulaşmasının önlenmesinde önemli rol oynadı.
Hepatit B aşısı, karaciğer kanseri riskini de azalttığı için kanserden korunmaya yardımcı olan ilk aşılardan biri olarak kabul edilir.
Blumberg, Nobel kazandıktan yıllar sonra NASA Astrobiyoloji Enstitüsü'nün ilk direktörü oldu.
2011 yılında, 85 yaşındayken bir NASA araştırma merkezindeki toplantı sırasında hayatını kaybetti.

İzlemek İsteyenlere