Israel Ortak Evimizdir
- 24 Şub
- 2 dakikada okunur
Son yıllarda Israel’de Haredi toplumuna yönelik dil belirgin biçimde sertleşti. Sokakta, medyada ve siyasi kürsülerde sıkça üç suçlama tekrarlanıyor:
“Çalışmıyorlar.”“Askerlik yapmıyorlar.”“Devletin sırtında yükler.”
Bu söylemler, ne tarihsel gerçeklikle ne de güncel istatistiklerle tam olarak örtüşüyor. Daha da önemlisi, Israel’in kuruluş felsefesini ve Yahudi halkının varoluş mantığını eksik okuyor.
Israel’in Kuruluş Ruhu: Kimlik ve Ortaklık
Israel, sekülerlerin tekeline ait bir devlet olarak kurulmadı. Seküler, geleneksel, dindar ve Haredi Yahudilerin ortak yurdu olarak inşa edildi.
David Ben-Gurion’un Haredilere askerlik muafiyeti tanıması bir zayıflık değil, bilinçli bir stratejik tercihti:Yahudi halkının varlığı yalnızca askeri güçle değil, kimlik, inanç ve Tora öğrenimiyle korunur.
Bugün sorulması gereken soru şudur:Bu anlayış o gün doğruyduysa, bugün neden yanlış ilan ediliyor?
Harediler Toplumun Kenarında Değil, Merkezindedir
Haredi toplum yalnızca yeshivalardan ibaret değildir. Israel’de devletin sosyal kapasitesinin yetmediği alanlarda büyük ölçüde Haredilerin omuzladığı gönüllü bir altyapı vardır:
Yad Sarah – Evde bakım ve tıbbi ekipman desteği https://www.yadsarah.org
Ezer Mizion – Dünyanın en büyük Yahudi kemik iliği bağış bankalarından biri https://www.ami.org.il
United Hatzalah – Ortalama 3 dakikada olay yerine ulaşan motorize ilk yardım ağı https://israelrescue.org
ZAKA – Terör saldırıları ve afetlerde kimlik tespiti ve defin organizasyonu https://zaka.org.il/en/
Bu insanlar her gün sessizce ve durmadan hayat kurtarıyor.
Demografi: Haredi Nüfus Hızla Büyüyor
Israel Democracy Institute (IDI) verilerine göre:
• 2009’da yaklaşık 750.000 olan Haredi nüfusu• 2022’de 1.28 milyona ulaştı• Toplam nüfusun yaklaşık %13.3’ünü oluşturuyor• 2030’a kadar %16’ya yaklaşması bekleniyor
Bu tablo, Haredilerin Israel’in geleceğinin merkezinde olduğunu gösteriyor.
Askerlik: Gerçek Rakamlar
IDI verilerine göre 2024 askerlik döneminde:
• Yaklaşık 24.000 Haredi gence askerlik çağrısı yapıldı• 2.738 kişi ilk aşamaya geldi• 798 kişi fiilen askerliğe başladı
Times of Israel’in haberine göre:
“24,000 Haredi erkekten yalnızca 1,212’si askerliğe başladı.”
Bu rakamlar düşüktür.Ama sıfır değildir.
Ayrıca İsrael Yüksek Mahkemesi, Haredi askerlik muafiyetlerinin süresiz devam edemeyeceğine hükmetmiştir: https://en.idi.org.il/articles/59892
Yani süreç artık yasal zeminde entegrasyona doğru ilerlemektedir.
Çalışma Hayatı: Kim Çalışıyor, Kim Çalışmıyor?
Times of Israel ve IDI analizlerine göre:
• Haredi erkek çalışma oranı ≈ %54• Haredi kadın çalışma oranı ≈ %80
Bu ne anlama gelir?
“Harediler çalışmıyor” ifadesi doğru değildir.Doğru ifade şudur: Haredi kadınlar büyük oranda çalışıyor. Erkeklerde dönüşüm yavaş ama devam ediyor.
Gönüllülük Oranı Çok Yüksek
IDI’ye göre:
• Haredi yetişkinlerin %43’ü düzenli gönüllü faaliyet yapıyor• Genel Yahudi nüfusta bu oran %29
Bu, Haredi toplumunda toplumsal sorumluluk kültürünün çok güçlü olduğunu gösteriyor.
Haredi Dünyası Tek Tip Değildir
Modern Harediler yüksek teknoloji, muhasebe, eğitim ve sağlık sektörlerine girerken; küçük ama gürültülü radikal gruplar devlete tamamen karşı durabiliyor.
Bir toplumu en uç örnekleriyle tanımlamak entelektüel olarak da ahlaki olarak da yanlıştır.
Radikaller her toplumda vardır.
Nefret Değil, Ortak Gelecek
Haredilere yönelik kışkırtıcı dil çoğu zaman güvenlikten değil, siyasetten beslenir.
Bölünmüş toplum zayıftır.Birlikte duran toplum güçlüdür.
Sonuç
Harediler bu ülkenin misafiri değildir.Bu ülkenin kurucu ve sürdürücü unsurlarındandır.
Tora öğrenen bir genç, ambulans motosikletiyle hayat kurtaran bir gönüllü, ZAKA formasıyla enkaz altına giren bir görevli, cephedeki asker kadar bu ülkenin kaderine bağlıdır.
Israel laiklerin de, dindarların da, Haredilerin de evidir.
Bunu reddetmek, Israel’in ruhunu reddetmektir.
Ezra BEHAR
IYT dip not :
İfade edilen görüşler İYT web portalının editöryal politikasını yansıtmayabilir.
Yazarların düşünceleri sadece kendilerini bağlar.
Bir önceki yazımı okudunuz mu?
Yorumlar