Şlomo HaLevi Alkabetz
- 7 dakika önce
- 2 dakikada okunur
İZ BIRAKANLAR – Şlomo HaLevi Alkabetz
Her Cuma akşamı dünyanın dört bir yanındaki sinagoglarda aynı ezgi yükselir: "Leha Dodi Likrat Kala..." Bu ilahi, yüzyıllardır Şabat'ı karşılamanın en güçlü sembollerinden biridir.
Peki, bu ölümsüz dizelerin ardındaki ismi kaç kişi tanıyor?
Şlomo HaLevi Alkabetz, yalnızca yaşadığı dönemin önemli bir hahamı, mistiği ve şairi değil aradan yaklaşık beş asır geçmesine rağmen eserleriyle yaşamaya devam eden ender isimlerden biridir.
Yaklaşık 1505 yılında Osmanlı İmparatorluğu'nun önemli Yahudi merkezlerinden Selanik'te dünyaya gelen Alkabetz, İspanya'dan sürgün edilen Sefarad Yahudilerinin kültürel mirası içinde yetişti.
Genç yaşlardan itibaren Tevrat, Talmud ve Kabala çalışmalarına yöneldi.
1529 yılında evlendikten sonra bir süre Edirne'de yaşadı ve burada Beit Hashem, Ayelet Ahavim, Avotot Ahava ve Brit HaLevi gibi önemli eserlerini kaleme aldı.
Bu dönem, onun düşünce dünyasının olgunlaştığı ve Kabala alanında saygın bir otorite haline geldiği yıllar olarak kabul edilir.
Daha sonra dönemin en önemli ilim ve mistisizm merkezi olan Safed'e yerleşti.
Burada Yosef Karo, Moshe Cordovero ve daha sonra Isaac Luria gibi Yahudi düşünce tarihinin en büyük isimleriyle aynı manevi çevrede bulundu.
Rivayete göre, Şavuot gecelerinde Yosef Karo ile birlikte sabaha kadar kutsal metinler üzerinde çalışırken yaşadıkları derin mistik deneyimler, onları Safed [1]'de yeni bir ruhani yaşam kurmaya yönlendirdi.
Ancak onu ölümsüzleştiren eser hiç kuşkusuz Leha Dodi ilahisidir.
Tarihte pek çok şair unutulmuştur fakat Alkabetz'in kaleme aldığı bu ilahi yaklaşık beş yüz yıldır dünyanın dört bir yanındaki sinagoglarda her cuma akşamı aynı coşkuyla söylenmeye devam etmektedir.
Şabat'ı bir gelin ve kraliçe olarak karşılayan bu şiir, Yahudi dünyasının ortak manevi mirasının ayrılmaz bir parçası haline gelmiştir.
Leha Dodi'nin az bilinen bir özelliği de, şiirin sekiz kıtasının ilk harflerinin bir araya geldiğinde "Şlomo HaLevi" ismini oluşturmasıdır.
İbrani edebiyatındaki bu zarif "akrostiş" tekniği, Alkabetz'in hem şair hem de usta bir edebiyatçı olduğunun güzel bir göstergesidir.
Rivayete göre Alkabetz ve Safed'in kabbalistleri, cuma akşamları gün batımında şehrin dışına çıkar, Şabat'ı karşılamak için birlikte Leha Dodi ilahisini söylerlerdi.
Aradan geçen yüzyıllara rağmen bu gelenek, bugün dünyanın dört bir yanındaki sinagoglarda yaşamaya devam ediyor.
Bazı insanlar kitaplar yazar, bazıları eserler bırakır.
Şlomo HaLevi Alkabetz ise her hafta milyonlarca insanın dilinde yeniden hayat bulan bir miras bıraktı.
Belki de gerçek iz bırakmak, yüzyıllar sonra bile insanların kalbine dokunabilmektir.
Bazen en güçlü izler, sessizce yazılır.
İz bırakanları hatırlamak ise, geleceği daha bilinçle kurmanın bir yoludur.
Ovi R. GÜLERŞEN
[1] Safed (İbranice: Tzfat), İsrael'in kuzeyindeki Celile bölgesinde yer alan ve Yahudiliğin dört kutsal kentinden biri kabul edilen tarihi bir şehirdir. 16. yüzyılda Kabala (Yahudi mistisizmi) çalışmalarının dünya merkezi haline gelmiş Şlomo HaLevi Alkabetz, Yosef Karo ve Isaac Luria gibi büyük din alimlerine ev sahipliği yapmıştır.
Bir önceki İz Bırakanlar yazımı okumak için tıklayın.
Yorumlar