Protestan Kimliğime Eğiliyorum

September 29, 2020

(Yazarın yazısını sesli dinlemek için tıklayınız)

 

Bu başlık ‘’Müslüman mahallesinde salyangoz satmaya’’ benzedi. Fakat Yeni Yıl  dönemine yakışan bir konu: Geçmişe bakıp ders almak, günümüzü değerlendirmek ve geleceğe göz kırpmak.

 

Yazılarımda hep çoklu kimlik sahibi olduğumu, aidiyetlerimin üst üste yerleştirilmesinde bol kaşerli, sucuklu tost misali tatlardan yararlandığımı, fakat temel ilkelerimden de hiç ayrılmadığımı belirttim geçmişte.

 

Tabii, Yahudi kimliğim üstüne inşa ediyorum, Türkiyeliliğimi, Avrupalılığımı, hatta dünya vatandaşlığımı…Şimdiye kadar Protestan etkiler altında kalmama pek değinmedim, fakat aynı okuldan yetiştiğim Herkül Milas’ın “Bir Rum’un Robert Kolej Yılları” anısı bende çağrışımlar uyandırdı.  

 

Eğitim açısından şanslıydım. İstanbul, Robert’te 13 yıl geçirdim (1956 – 69). İki yıl İngilizce hazırlık, orta, lise derken makine mühendisi olarak Yüksek Okul’dan mezuniyet (henüz Boğaziçi Üniversitesi olmamıştı). 19. Yüzyılın sonu ile 20. Yüzyılın başlarında inşa edilen taş binalar arasında Boğaza nazır koca bir kampüs çevresinde, Amerikalı ve Türk hocaların dostlukları ile bol hobili, az ders ezberli öğrenim yılları bizleri hayat için yonttu.  

 

Aslında Robert Lisesi 1863’de Osmanlı’da Rum, Ermeni ve Bulgar etnik kesimin Ortoduksluktan sıyrılıp Protestan etiğine ve felsefesine hazırlanmaları amacıyla  kurulmuştu. Başlangıçta Müslüman ve Yahudi öğrencilere hitap etmiyordu.  Ancak Cumhuriyet’in kurulmasıyla birlikte ve özellikle 1945 sonrası yelpaze genişledi. Okuduğum yıllarda Yahudi öğrencilerin oranı % 10-15 civarındaydı.

 

Okulu başlatan misyonerlerin hedefi ABD’nin bilim ve deneyim ağırlıklı düşüncelerini Ortodoks gençlere aşılamak ve geleceğin liderlerini yetiştirmekti. Nitekim Kolej’de eğitim gören 4 Bulgar daha sonraları başbakan oldular. Tabii zamanla Türklerin sayısı arttıkça 3 başbakan da onlardan çıktı (Ecevit, Çiller, Davutoğlu).

 

Protestanlığın etkisini nasıl yaşadık okulda? Martin Luther’in Orta Avrupa’da başlattığı akımdan çok, düşünce diktasına tepki olarak Eski Kıta’yı terk eden ve  yeni bir dünya yaratmak isteyen göçmenlerin idealleriydi Amerika, Işığı, “Tepede yeni bir Yeruşalayim”den, gücü: Tevrat’dan (Eski Ahit) ilkeler.

 

Nelerdi bunlar? Adalet (herkese eşit davran), Merhamet (yoksullara ve hastalıklılara yardım et), Kişisel Görev Anlayışı (başkasına bırakmadan ben yapabilmeliyim), Sorumluluk (bana bağlı olanlar bunları benden bekliyorlar), Hesap Verilebilirlik (ne yaparsam izah edebilmeliyim).  

 

Robert Kolej’de kitaplar açıktı, sınavlarda dahi. Bilginin ezberlenmesine gerek yok anlayışı yerleşmişti, internetten çok daha eski tarihlerde.

 

Sahtekarlıktan arınmak için bazı Amerikalı hocalar sınav esnasında salonu bırakır ve sonunda kopya çekilmediğine dair ‘’yazılı yemin’’ isterlerdi.

 

Bu ilkelerin tümü Yahudilik ile ilintili. Protestanlığın dindar Yahudilikten belki en çok ayrıldığı alan, bedensel gelişmeydi. Kolej çok önem verirdi spora, açık havada gezilere, rekabete. Amatör uçakçılık, folklor, tiyatro, öğrenci gazetesi gibi merakların geliştirilmesi derslerdeki başarı kadar değerliydi.

 

Bu açılardan, birçok arkadaşımın gittiği Katolik Fransız okullarından kesin farklıydık. Özgür düşünce, sorgulama ve yanıt arama, eğitmenler tarafından teşvik edilir, ders saatleri dışında onlarla sohbet eder, birlikte içkiye giderdik.

 

Aşırı hiyerarşi ve korkuya yer yoktu. Serbestiyet ve kişisel gelişim ön plandaydı. 

 

Üzerimde tüm bir yaşam süren etkiler bıraktı okulum, kimliğini de portföye eklemiş oldum.

 

Share on Facebook
Share on Twitter
Please reload

Bizi Takip Edin
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Google+ Basic Square
İLETİŞİM/ליצירת קשר
ADRES/כתובת 
İletişim ve faaliyetler hakkında bilgi almak için

לקבלת מידע אודות פעילויות ההתאחדות

לרישום / אימייל

 

Tel: +972 36582936
Fax: +972 36573894

+972 36582936:טל

   +972 36573894:פקס

turkisrael@gmail.com

Mohrey Sigariyot 7 Bat Yam - Israel

רחוב מוכרי הסיגריות 7 בתים, ישראל

  • Facebook Social Icon
  • Instagram Social Icon
  • Google Places Social Icon
  • Twitter Social Icon
  • YouTube Social  Icon