(5.5 Milyar şekellik)Bir Kibutz Öyküsü


(Yazarın yazısını sesli dinlemek için tıklayınız)

Geçtiğimiz hafta köşe yazarlarımızdan Aylin Yengin, yazı başlığını “Artık Komik Yazılar Yazacağım” diye koymuştu.

Bense, “Bıktım Artık” tipi yazılarımı asgaride tutup, olumluları çoğaltmaya devam edeceğim. Şimdi okuyacağınız da onlardan biri.

Eğer villanız yoksa Maytroniks adını duymamış olabilirsiniz.

Eğer villanız var da, özel yüzme havuzunuz yoksa yine bu ismi duymamış olabilirsiniz.

Eğer ikisine de sahipseniz, ne mutlu size.

O zaman muhtemelen havuzunuzu temizleyen bir robotunuz da vardır. Ve robotunuz varsa çok muhtemeldir ki markası Dolfindir ve Maytroniks, İsrael yapımıdır.

1948 yılının 20 Ağustosunda Afula yakınlarında Yizreel adında bir kibutz kurulur. Kurucuları terhis edilen Palmah askerleridir. 1956 yılında Güney Afrika ve Avustralyalı olimler kibutza katılır.

Ne var ki, kibutzlar için zor yıllar olan 70’li ve 80’li senelerde, mali kriz Yizreel kibutzunu da vurur ve kibutz tüm senelik gelirinin iki katı olan 120 milyon şekellik bir borç batağına saplanır.

Ne var ki, kibutzlar için zor yıllar olan 70’li ve 80’li senelerde, mali kriz Yizreel kibutzunu da vurur ve kibutz tüm senelik gelirinin iki katı olan 120 milyon şekellik bir borç batağına saplanır.

Palmah askerlerine acıyanlarınız ve ayrıca bu öyküyü sonuna kadar okuyacak sabrı olmayanlarınız için hemen spoilerimi patlatayım.

Üzülmeyin, bugün her kibutznik 10 milyon şekellik bir değere sahip!

Ve 1983 yılında kurtarıcımız, Maytroniks şirketi bu kibutz tarafından kurulur. Havuzlar için temizleme robotunun patenti aslında Güney Afrikalı bir mucide aittir. Kibutz üyelerinden Güney Afrikalı Leni Hirş günün birinde bu patentin gazete ilanıyla satışa çıkarıldığını okur. Mucitle anlaşma yapılır ve robotun üretimine başlanır. Tabii arada seneler geçtikçe patent Maytroniksin ArGe mühendisleri tarafından tüm rakiplerini ve taklitçilerini geride bırakacak şekilde geliştirilir. Dolfin teknik olarak dünyanın en iyisi olur ve seneler geçtikçe de bunu korumaya devam eder.

Bugün dünyadaki özel mülkiyetli yüzme havuzlarının yüzde ellisi, kamuya açık havuzların da üçte biri Dolfin tarafından temizlenmektedir. 2004 yılında borsaya çıkan Maytroniks geçtiğimiz Ağustos ayında borsada Tel Aviv 35 indeksine dahil oldu. Kibutzun hisselerinin yüzde altmışına sahip olduğu şirketin piyasa değeri ise 5.5 milyar şekel! Dağıtılan temettüler, (dividend)ler bir yana, 293 kibutz üyesinin bugünkü piyasa değeri 3 milyar şekel. Otuzyedi kibutznik bilfiil şirkette görev alıyor.

İşin bence en ilginç yanı kapitalizmin tüm katmanlarını bünyesinde toplayan ve bu sisteme göre çalışıp başaran Maytroniksin sahibi Yezreel kibutzu bugün dahi “Kibutz şitufi” yani herşeyin eşitçe paylaşıldığı eski tip komünist bir yapıya sahip. (Buna karşılık son yıllarda pek çok kibutz bu prensiplerden ödün vererek daha liberal, üyelerinin kibutza katkıları oranında pay alabildikleri bir yapıyı tercih eder hale geldi).

Biz ülkenin kalan en son “kibutz şitufi” olmaya da hazırız diyorlar.

Yizreel Kibutzunda Kapitalizm ile Komünizm nasıl mı anlaşıyorlar?

Kibutz tamamen modern kapitalist yönetim sistemleriyle yürütülen şirketin içişlerine karışmıyor; şirket de kibutz üyelerinin elde edilen gelirle ne yapacaklarına karışmıyor.

Karşılıklı egolar bastırılabiliyor. (Eyyyyyyy devlet büyüklerimiz, duyuyor musunuz?,. Pardon okuyor musunuz?)

İdealist sosyalistler kapitalist havuz sahiplerine temizleme robotu üretip satıyor.

Kazan – kazan modeli.....

Basit bir veri: Şirketin 2019 yılı gelirinden kibutza düşen -ve dağıtılan- pay 43 milyon şekel oldu.

Her üyesinin sade bir yaşam sürdüğü Kibutz paranın bir bölümünü kibutzniklerin yaşamlarını nitelik değil de nicelik olarak yükseltmeye harcıyor. Örneğin eğitim seviyesi konusunda hiçbir ödün vermeyen kibutzun çok ileri bir müzik okulu, çok tanınan, başarılı bir rugby takımı var. (Anglosakson asıllı üyelerinin favori sporu).

Senede yüzbinlerce satılan robotların yüzde 45’i Avrupada, yüzde 39’u ABD’de, yüzde 11’i de Avustralya ve Yeni Zelandada satılıyor. Satış potansyeli halen çok yüksek. Zira şu anda dünyada 4 milyon özel havuz robotla temizleniyor. Sırada henüz robot kullanmayan 20 milyon havuz daha var!

Çinllilerle rekabet konusunda ne düşündükleri sorulduğunda ise gerek Arge çalışmalarıyla gerekse ürün yelpazesini genişleterek ve gerekse de değişik sınai yatırım alanları bularak yolumuza devam edeceğiz diyorlar.

Öykünün çok sevdiğim bir kısmı var.

2011 yılında dev bir ABD şirketi Maytroniksi 350 milyon şekele satın almak ister. Değil bir kibutznik için, havuzlu villada oturan 40 yaşındaki bir “startupist” imiz için dahi büyük para. Kibutznikler teklifi ancak hisselerin en az yüzde ellisinin kendilerinde kalması şartı ile kabul edebileceklerini bildirirler alıcı firmaya. Amerikalılar şirketin tümünde ısrar edince satış gerçekleşmez.(*)

İdealizmi kapitalizme satmayan kibutznik sadece toprağına değil, ürününe de bağlılık ve sadakatini ispat eder böylece. (Ayrıca ticari bakımdan da, daha sonra anlaşılacağı üzere, doğru kararı vermiş olur).

Aynı idealizm bugün de sürüyor.

Kibutzlarda kararlar tamamen demokratik bir şekilde alınır ve her üyenin bir eşit oyu vardır. Şöyle ki kibutz üyeleri bir “exit” yapma kararı alırlarsa, her biri 10 milyon şekel gibi çok güzel bir servetle hayatlarını istedikleri şekilde kurabilirler. Ama hayır. Onlar sade ancak niceliği üstün yaşamlarını ve ideallerini maddiyata tercih eden bir hayat felsefesine sahipler. Ortalama bir kibutznik çift, şirket primleri dahil, ayda on bin şekel gibi bir para alıyor. Hiç kötü değil ama lüks de hiç değil. (Şirkette çalışan ve üstün katkısı nedeniyle prim alan bir üyenin aldığı prim de kibutz kasasına giriyor, kendi cebine değil!)

Ancak..................

Yizreel kibutzunun üyeleri Maytroniksle gurur duyuyorlar, kibutzlarındaki yaşamlarından, çevrelerinden çok memnunlar.

Şimdi para, şimdi lüks, şimdi yaşamın tadını çıkartma felsefesine, çocuklarımızın yarınlarına bir eser, bir varlık devredelim felsefesini yeğliyorlar.

Alkışlıyorum.

Yeni Musevi yılının hepimize olumlu yazılara olanak verecek iyi haberler, mutluluk ve sağlık getirmesini dilerim

---------------------------

(*) Buna karşılık aynı yıllarda Kibutz Yizreele çok yakın Alon Tavor’da benzer bir ürünü imal eden rakip Acquatron özel şirketi, (ki zamanında bildiğim kadarınca Maytroniksten de büyüktü) cazip tekliflere dayanamaz ve şirketi 90’lı yıllarda İspanyol rakibine satar.

Bizi Takip Edin
  • Facebook Basic Square
  • Twitter Basic Square
  • Google+ Basic Square
İLETİŞİM/ליצירת קשר
ADRES/כתובת 
İletişim ve faaliyetler hakkında bilgi almak için

לקבלת מידע אודות פעילויות ההתאחדות

לרישום / אימייל

 

Tel: +972 36582936
Fax: +972 36573894

+972 36582936:טל

   +972 36573894:פקס

turkisrael@gmail.com

Mohrey Sigariyot 7 Bat Yam - Israel

רחוב מוכרי הסיגריות 7 בתים, ישראל

  • Facebook Social Icon
  • Instagram Social Icon
  • Google Places Social Icon
  • Twitter Social Icon
  • YouTube Social  Icon